पुणे: सध्या प्रत्येक घरात ‘एअर फ्रायर’ (Air Fryer) या उपकरणाची मागणी वाढली आहे. ज्यांना तळलेले पदार्थ आवडतात, पण आरोग्याची चिंता आहे, त्यांच्यासाठी हे उपकरण एक ‘बेस्ट ऑप्शन’ मानले जाते. कमीतकमी तेलात कुरकुरीत पदार्थ बनवण्याची क्षमता असल्यामुळे एअर फ्रायरने स्वयंपाकघरातील पारंपरिक पद्धतींना आव्हान दिले आहे.
पण, एअर फ्रायर खरोखरच आरोग्यासाठी किती चांगले आहे, आणि त्याचे काही दुष्परिणाम आहेत का? यावर तज्ज्ञांची वेगवेगळी मते आहेत.
एअर फ्रायरचे फायदे: कमी तेल, कमी कॅलरीज
- कमी तेल वापर: एअर फ्रायरमध्ये गरम हवा अन्नपदार्थांभोवती फिरवून त्याला ‘फ्राय’ करते. यामुळे पारंपरिक डीप फ्राय (Deep Fry) करण्याच्या तुलनेत तेलाचा वापर खूपच कमी होतो.
- कमी कॅलरीज: तेल कमी वापरल्यामुळे पदार्थांमधील कॅलरीजचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या कमी होते. त्यामुळे जे लोक वजन कमी करण्याचा प्रयत्न करत आहेत किंवा कोलेस्टेरॉल (Cholesterol) ची समस्या आहे, त्यांच्यासाठी हा डीप फ्रायिंगपेक्षा चांगला पर्याय ठरू शकतो.
- हृदयासाठी चांगले: कमी तेलामुळे, हृदयविकार (Heart Disease) आणि उच्च रक्तदाबाचा (High Blood Pressure) धोका कमी होतो.
एअर फ्रायरचे धोके: कॅन्सर आणि पोषक तत्वांची कमी
एअर फ्रायरचे काही गंभीर दुष्परिणाम देखील आहेत, ज्याकडे दुर्लक्ष करणे योग्य नाही:
- ‘ॲक्रिलामाइड’ (Acrylamide) चा धोका: जास्त तापमानावर (High Temperature) पिष्टमय पदार्थ (स्टार्च असलेले) शिजवल्यास ‘ॲक्रिलामाइड’ नावाचे विषारी रसायन तयार होऊ शकते. काही संशोधनानुसार, अशा पदार्थांच्या नियमित सेवनाने कॅन्सरचा (Cancer) धोका निर्माण होऊ शकतो.
- पोषक तत्वांची कमी: उच्च तापमानामुळे अन्नपदार्थांमधील पोषक तत्व (Nutrients), विशेषतः पाण्यात विरघळणारे पोषणतत्त्वे, नष्ट होण्याची भीती असते.
- अल्झायमरचा धोका: काही लोक एअर फ्रायरमध्ये ॲल्युमिनियम फॉइल (Aluminum Foil) वापरतात. फॉइलचे कण अन्नात मिसल्यास धोका वाढवू शकतात.
तज्ज्ञांचा अंतिम सल्ला
तज्ज्ञांच्या मते, एअर फ्रायर डीप फ्रायिंगपेक्षा निश्चितच उत्तम आहे, परंतु याचा अर्थ असा नाही की ते पूर्णपणे आरोग्यदायी आहे.
निष्कर्ष:
एअर फ्रायरचा वापर करताना तापमान योग्य ठेवा आणि अतिवापर टाळा. आहारात तळलेल्या पदार्थांपेक्षा सॅलड (Salad) आणि उकडलेल्या भाज्यांचा (Boiled Vegetables) समावेश करणे हे नेहमीच सर्वात आरोग्यदायी असते. एअर फ्रायर हे केवळ पारंपरिक तळलेल्या पदार्थांसाठी एक सोयीस्कर पर्याय आहे, परंतु पूर्णपणे आरोग्यदायी नव्हे.
(महत्त्वाची सूचना- एअर फ्रायर आणि आरोग्यासंबंधीचे निष्कर्ष विविध संशोधनांवर आधारित आहेत. कॅन्सर किंवा इतर गंभीर आरोग्य धोक्यांबाबत नमूद केलेले मुद्दे हे संभाव्य धोके (Potential Risks) दर्शवतात. वाचकांनी या माहितीचा वापर केवळ जागरूकता म्हणून करावा आणि कोणत्याही बदलांसाठी तज्ञांचा सल्ला घ्यावा. लेखक किंवा संस्था जबाबदार नाही.)
