डॉ. अशोक बालगुडे
पुणे : पुणे-दौंड रेल्वे मार्गावर बुधवारी (ता.12) मोठा रेल्वे अपघात थोडक्यात टळला. हडपसर ते लोणीदरम्यान पनवेलहून नांदेडकडे जाणाऱ्या १७६१३ क्रमांकाच्या पनवेल-नांदेड एक्स्प्रेससमोर अचानक गुरे आल्याने इंजिनला जोरदार धडक बसली. या धडकेमुळे रेल्वेची ओव्हरहेड वायर तुटली आणि वीजपुरवठा खंडित झाल्याने या मार्गावरील रेल्वे वाहतूक ठप्प झाली. सुदैवाने या घटनेत कोणतीही जीवितहानी झाली नाही; मात्र, पाच महत्त्वाच्या गाड्यांचा खोळंबा झाल्याने हजारो प्रवाशांना मनस्ताप सहन करावा लागला.
पनवेल-नांदेड एक्स्प्रेस हडपसर-लोणीदरम्यान असताना रेल्वे मार्गावर अचानक गुरे आली. चालकाने गाडी नियंत्रणात आणण्याचा प्रयत्न केला; मात्र काही गुरांना इंजिनची धडक बसली. या धडकेनंतर ओव्हरहेड इलेक्ट्रिक वायरचे नुकसान झाले. वीजपुरवठा खंडित झाल्याने पुढील रेल्वे वाहतूक थांबवावी लागली. घटनेची माहिती मिळताच रेल्वेच्या तांत्रिक पथकाने घटनास्थळी धाव घेतली आणि दुरुस्तीचे काम युद्धपातळीवर सुरू केले.
View this post on Instagram
या तांत्रिक बिघाडाचा थेट परिणाम पुणे विभागातून धावणाऱ्या अन्य गाड्यांवर झाला. बिकानेर-यशवंतपूर एक्स्प्रेस, पुणे-दौंड डेम्यू लोकल, एकतानगर-चेन्नई एक्स्प्रेस, पुणे-सोलापूर एक्स्प्रेस आणि राजकोट-सिकंदराबाद एक्स्प्रेस या गाड्या विविध स्थानकांवर थांबवून ठेवण्यात आल्या. त्यामुळे प्रवाशांची स्थानकांवर गर्दी झाली. काही प्रवाशांना पुढील प्रवासाबाबत स्पष्ट माहिती मिळण्यासाठी रेल्वे प्रशासनाकडे चौकशी करावी लागली.
रेल्वे वाहतूक विस्कळीत झाल्याने कार्यालयीन कामासाठी, शिक्षणासाठी तसेच अन्य कारणांसाठी प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांचे वेळापत्रक कोलमडले. रेल्वे मार्गावर एखाद्या छोट्या कारणाने तांत्रिक बिघाड झाला तरी त्याचा परिणाम एकाच गाडीपुरता मर्यादित राहत नाही. एका मार्गावरील वाहतूक थांबल्यानंतर त्यामागे असलेल्या अनेक गाड्यांचे वेळापत्रक विस्कळीत होते. या घटनेतही त्याचा प्रत्यय आला.
दरम्यान, पुणे रेल्वे विभागाचे जनसंपर्क अधिकारी हेमंतकुमार बेहरा यांनी दुरुस्तीचे काम तातडीने सुरू असल्याचे सांगितले. ओव्हरहेड वायरची दुरुस्ती पूर्ण करून रेल्वे वाहतूक शक्य तितक्या लवकर पूर्ववत करण्याचे प्रयत्न सुरू असल्याचे रेल्वे प्रशासनाकडून सांगण्यात आले.
गुरांचा वावर ठरतोय जीवघेणा
रेल्वे मार्गावर गुरे येण्याच्या घटना नवीन नाहीत. मात्र, वेगाने धावणाऱ्या रेल्वेसमोर अचानक गुरे आल्यास चालकाला गाडी थांबविण्यास मर्यादा असतात. परिणामी केवळ गुरांचा जीव धोक्यात येत नाही, तर इंजिन, ओव्हरहेड यंत्रणा आणि रेल्वे मार्गाचेही नुकसान होऊ शकते. त्यातून शेकडो किलोमीटरवरील रेल्वे वाहतूक विस्कळीत होण्याची शक्यता असते.
पुणे-दौंड मार्ग हा प्रवासी आणि मालवाहतुकीच्या दृष्टीने महत्त्वाचा मार्ग आहे. त्यामुळे रेल्वे मार्गालगतच्या परिसरात गुरांचा मुक्त वावर रोखण्यासाठी संबंधित स्थानिक स्वराज्य संस्था, रेल्वे प्रशासन आणि पशुपालकांनी समन्वयाने उपाययोजना करण्याची गरज आहे. रेल्वे रुळांच्या सुरक्षेकडे दुर्लक्ष करून केवळ अपघात झाल्यानंतर दुरुस्ती करण्याची भूमिका धोकादायक ठरू शकते.
एकीकडे रेल्वेचा वेग आणि आधुनिकीकरण वाढत असताना दुसरीकडे रेल्वे मार्गाच्या सुरक्षेतील अशा मूलभूत त्रुटी कायम राहणे ही चिंतेची बाब आहे. आज मोठा अपघात टळला; उद्या जीवितहानी झाल्यानंतर जागे होण्याची वेळ येऊ नये, एवढीच अपेक्षा.
