पुणे: परदेशात शिक्षण, नोकरी, व्यवसाय आणि पर्यटनासाठी जाणाऱ्यांची संख्या वाढत असल्याने पासपोर्टसाठी अर्ज करणाऱ्यांची गर्दी मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. त्यातच केंद्र सरकारने जूनअखेरीस जुन्या शुल्कात पासपोर्ट काढण्यासाठी केवळ चार दिवसांची मुदत दिल्यामुळे देशभरात अर्जांचा अक्षरशः पूर आला. याचा परिणाम आता पुण्यासह अनेक शहरांतील पासपोर्ट सेवा केंद्रांवर दिसून येत असून, अपॉइंटमेंटसाठी तब्बल दोन महिन्यांपर्यंत प्रतीक्षा करावी लागत आहे.
सध्या पुणे पासपोर्ट सेवा केंद्रात नवीन अर्ज केल्यास सप्टेंबरअखेरीस अपॉइंटमेंट मिळत आहे. त्यामुळे अर्जदारांच्या हातात पासपोर्ट ऑक्टोबरच्या दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या आठवड्यात मिळण्याची शक्यता आहे. पिंपरी-चिंचवड केंद्रात तर ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंतच्या तारखाच उपलब्ध आहेत.
परराष्ट्र मंत्रालयाने २५ जून रोजी १४ वर्षांनंतर पासपोर्ट शुल्कात वाढ जाहीर केली होती. मात्र, जुन्या शुल्कात अर्ज करण्यासाठी चार दिवसांची विशेष मुदत दिल्याने देशभरातून मोठ्या प्रमाणावर नागरिकांनी अपॉइंटमेंट बुक केल्या. या कालावधीत सुमारे १५ लाख अपॉइंटमेंटची नोंद झाल्याने सर्व केंद्रांवर ताण वाढला आहे.
गेल्या काही वर्षांत परदेशातील शिक्षण, रोजगार आणि पर्यटनाच्या वाढलेल्या संधींमुळे पासपोर्टची मागणी सातत्याने वाढत आहे. पूर्वी मोठ्या शहरांपुरती मर्यादित असलेली ही मागणी आता लहान शहरांपर्यंत पोहोचली आहे. विशेषतः उन्हाळी सुट्ट्या, दिवाळी आणि नाताळपूर्वी अर्जांची संख्या अधिक वाढत असल्याचे दिसून येते.
पाषाण येथील पासपोर्ट सेवा केंद्रात दररोज सुमारे १,७०० नियमित अपॉइंटमेंट दिल्या जातात. तत्काळ आणि वॉक-इन श्रेणीसह जवळपास २,००० अर्ज स्वीकारले जातात. अर्जदारांना भेटीच्या एक दिवस आधी एसएमएसद्वारे स्मरणपत्रही पाठवले जाते. तरीही दररोज सुमारे १० टक्के अर्जदार अपॉइंटमेंटला उपस्थित राहत नाहीत. त्यामुळे त्यांना पुन्हा नवीन वेळ घ्यावी लागते आणि त्याचा परिणाम इतर तातडीच्या अर्जदारांवरही होतो.
दरम्यान, नागरिकांनी पासपोर्टसाठी वेळेत अर्ज करावा आणि मिळालेल्या अपॉइंटमेंटला उपस्थित राहावे, असे आवाहन पुण्याचे प्रादेशिक पासपोर्ट अधिकाऱ्यांकडून करण्यात आले आहे.
सध्या उपलब्ध असलेल्या काही अपॉइंटमेंट तारखा पुढीलप्रमाणे आहेत. पुणे पासपोर्ट सेवा केंद्र – २३ सप्टेंबर, पुणे तत्काळ सेवा – ३० जुलै, पिंपरी-चिंचवड – १५ ऑक्टोबर, बारामती – १७ ऑगस्ट, सोलापूर – १ सप्टेंबर, शिरूर – २० ऑगस्ट, सातारा – ३१ ऑगस्ट आणि कोल्हापूर – २८ ऑगस्ट.
