पुणे : हिंदू धर्मात प्रत्येक अमावस्येला विशेष महत्त्व दिले जाते. त्यात आषाढ अमावस्या ही धार्मिकदृष्ट्या महत्त्वाची मानली जाते. या दिवशी पूर्वजांचे स्मरण, देवपूजा आणि दानधर्म करण्याची परंपरा आहे. अनेक कुटुंबांमध्ये या दिवशी घराची स्वच्छता करून विशेष पूजा केली जाते. मात्र काही गोष्टी या दिवशी टाळाव्यात, अशी धार्मिक मान्यता आहे.
दीप अमावस्येला (आषाढ) नेमकं काय करायचं?
आषाढ अमावस्येच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करून देवाची पूजा करावी, अशी परंपरा आहे. घरातील देवघर आणि परिसर स्वच्छ ठेवणे शुभ मानले जाते. आपल्या श्रद्धेनुसार भगवान शिव, विष्णू किंवा कुलदैवताची पूजा केली जाते.
आषाढ अमावस्या बुधवार, 12 ऑगस्ट 2026 पहाटे 1:52 वाजता सुरू होऊन रात्री 11:06 वाजता समाप्त होते. दरम्यान, सायंकाळी 6:45 ते 8:15 वाजेपर्यंत दीपपूजन करावे. या दिवशी सकाळी घराची स्वच्छता करून देवघरातील दिवे, समई आणि पणत्या स्वच्छ कराव्यात. संध्याकाळी हे दिवे तेल किंवा तुपाने प्रज्वलित करून देवासमोर ठेवण्याची परंपरा आहे. काही कुटुंबांमध्ये दिव्यांची विशेष पूजा करून घरात सुख-समृद्धी नांदावी, अशी प्रार्थना केली जाते. तसेच नैवेद्य दाखवून ‘ॐ दीपज्योतिः परब्रह्म, दीपज्योतिर्जनार्दनः। दीपो हरतु मे पापं, दीपज्योतिर्नमोऽस्तुते॥’ या मंत्राचा जाप करावा.
दिव्यांची पूजा करताना फुले, अक्षता, हळद-कुंकू आणि नैवेद्य अर्पण करण्याची पद्धत अनेक घरांमध्ये आहे. आपल्या कुटुंबाच्या परंपरेनुसार पूजा करणे योग्य मानले जाते.
या दिवशी गरजू व्यक्तींना अन्न, धान्य, कपडे किंवा आपल्या क्षमतेनुसार आर्थिक मदत देण्याची प्रथा आहे. पूर्वजांचे स्मरण करून त्यांच्या नावाने दान केल्यास पुण्य मिळते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे.
या गोष्टी चुकूनही करू नका
आषाढ अमावस्येला घरात भांडण, वाद आणि नकारात्मक बोलणे टाळावे, असे ज्योतिषीय आणि धार्मिक मतांमध्ये सांगितले जाते. कोणाचाही अपमान करणे किंवा गरजू व्यक्तीला रिकाम्या हाताने परत पाठवणे टाळावे.या दिवशी कोणतेही धार्मिक कृत्य केवळ भीतीपोटी करण्याऐवजी श्रद्धा आणि आपल्या परंपरेनुसार करावे. अमावस्येच्या दिवशी घराची स्वच्छता करून देवासमोर दिवा लावणे, शांतपणे प्रार्थना करणे आणि कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी संकल्प करणे अशी साधी धार्मिक पद्धतही करता येते.
