पुणे: दिवाळीत (Diwali2025) अभ्यंग स्नान (Abhyanga Snan 2025) करण्याची पद्धत आहे. नरक चतुर्दशीच्या पहाटे केलं जाणारं हे स्नान शरीर, मन आणि आत्मा शुद्ध करण्यासाठी खूप महत्वाचे मानले जाते. या विधीला धार्मिक तसेच Ayurveda दृष्टीनेही खूप महत्त्व आहे.
अभ्यंग स्नान म्हणजे केवळ आंघोळ नव्हे, तर शरीर शुद्धीकरण आणि निरोगी त्वचेसाठी करण्यात येणारा एक नैसर्गिक उपाय आहे. यावेळी वापरलं जाणारं तिळाचं तेल (Sesame Oil) शरीरातील ‘वात’ दोष कमी करतं आणि थकवा दूर करतं. काहीजण खोबरेल किंवा सुगंधी औषधी तेलांचाही वापर करतात.
आयुर्वेदानुसार, सूर्योदयापूर्वी म्हणजेच पहाटे 4:30 ते 6 वाजेच्या दरम्यान स्नान करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. सर्वप्रथम डोक्याला कोमट तेलाने हलक्या हाताने मालिश करावी. त्यानंतर मान, खांदे, पाठ आणि हातपायांना तेल लावावे. डोक्याला तेल लावल्याने मानसिक ताण (Mental Stress) कमी होतो आणि झोप चांगली लागते.
तेल लावल्यानंतर साधारण 15 ते 30 मिनिटे शरीर तसंच ठेवावं, जेणेकरून तेल त्वचेत व्यवस्थित मुरेल. त्यानंतर उटणे किंवा सुगंधी पावडर गुलाबजलात किंवा दुधात मिसळून सर्वांगाला लावावी. यामुळे त्वचेवरील मृत पेशी (Dead Cells) निघून जातात आणि त्वचा मुलायम होते.
उटणे लावून झाल्यावर कोमट पाण्याने स्नान करावं. काही ठिकाणी धार्मिक परंपरेनुसार आंघोळीच्या पाण्यात सुगंधी फुले किंवा औषधी घटक टाकण्याची प्रथा आहे. या दिवशी शक्यतो साबणाचा वापर टाळावा, कारण तो त्वचेतील नैसर्गिक तेल कमी करतो.
अभ्यंग स्नानामुळे त्वचेची कांती वाढते, रक्ताभिसरण सुधारते आणि स्नायूंना बळ मिळतं. सणांच्या उत्साहात मन शांत ठेवण्यासाठी आणि शरीर ऊर्जावान बनवण्यासाठी हा विधी अत्यंत उपयुक्त मानला जातो. दिवाळीच्या शुभ मुहूर्तावर अशा पारंपरिक स्नानाने शरीर आणि मन दोन्हीही शुद्ध होते.
