पुणे: सौंदर्यासाठी आणि डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे मानले जाणारे काजळ (Kajal) आता तुम्ही घरच्या घरी सहज बनवू शकता. बाजारातील रासायनिक (Chemical) काजळामुळे डोळ्यांना होणारे नुकसान टाळण्यासाठी, अनेक महिला आणि बाळं-तज्ज्ञ शुद्ध घरगुती काजळाचा (Organic Kajal) वापर करण्यास प्रोत्साहन देत आहेत. पारंपारिक आणि सोप्या पद्धतीने नैसर्गिक काजळ कसे बनवायचे, याबद्दलची माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
घरगुती काजळ बनवण्यासाठी लागणारे साहित्य
घरगुती काजळ बनवण्यासाठी लागणारे साहित्य अत्यंत साधे आणि सहजरीत्या उपलब्ध होणारे असते:
- शुद्ध देसी तूप (किंवा मोहरीचे तेल / एरंडेल तेल)
- कापसाची वात (मोठी आणि घट्ट)
- एक मातीचा दिवा (पणती)
- दोन लहान स्टँड्स (समान उंचीच्या वाट्या किंवा विटा)
- एक स्टीलची किंवा मातीची प्लेट (काजळी गोळा करण्यासाठी)
- काजळी साठवण्यासाठी एक लहान डबी
- (पर्यायी) ४ ते ५ बदाम (Almonds) किंवा ओवा (Ajwain)
पारंपारिक पद्धतीने काजळ बनवण्याची कृती
घरगुती काजळ बनवण्याची प्रक्रिया मुख्यत्वेकरून शुद्ध काजळी (कार्बन) गोळा करण्यावर अवलंबून असते.
१: दिव्याची तयारी
- मातीच्या दिव्यामध्ये शुद्ध तूप (किंवा तुम्ही निवडलेले तेल) टाका.
- या तुपामध्ये कापसाची वात व्यवस्थित बुडवून ठेवा.
- (ओव्याचा वापर करत असल्यास): वात बनवताना कापसामध्ये थोडे ओवा (Ajwain) घालून वात तयार करा. ओवा डोळ्यांसाठी चांगला मानला जातो.
२: काजळी गोळा करणे
- दिवा एका सपाट ठिकाणी ठेवा आणि वात पेटवा.
- दिवा पेटवल्यानंतर, दिव्याच्या बाजूला दोन समान उंचीचे स्टँड्स (उदा. दोन लहान वाट्या) ठेवा.
- आता, स्टीलची प्लेट किंवा वाटी या स्टँड्सच्या आधाराने दिव्याच्या ज्योतीवर उलटी ठेवा. (प्लेट आणि ज्योत यांच्यात फार कमी अंतर असावे, पण ज्योत विझणार नाही याची काळजी घ्या).
- बदाम वापरत असल्यास: तुम्ही एक-एक बदाम चिमट्याने पकडून दिव्याच्या ज्योतीवर जाळून काजळी तयार करू शकता.
३: काजळ मिसळणे
- दिवा १० ते १५ मिनिटे किंवा वात पूर्णपणे जळून पुरेशी काजळी प्लेटवर जमा होईपर्यंत जळू द्या.
- दिवा विझवा आणि प्लेट पूर्णपणे थंड होऊ द्या.
- प्लेटवरील जमलेली काजळी चमचा किंवा सुरीच्या मदतीने हळूवारपणे खरवडून एका स्वच्छ वाटीत/डबीत गोळा करा.
- या काजळीत शुद्ध देसी तुपाचे (Ghee) काही थेंब (एक-दोन थेंब पुरेसे असतात) मिसळा.
- काजळी आणि तूप चमच्याने व्यवस्थित एकजीव करून त्याची एक गुळगुळीत (Smooth) पेस्ट तयार करा.
पायरी ४: साठवणूक
- तयार झालेले नैसर्गिक काजळ एका स्वच्छ आणि हवाबंद लहान डबीमध्ये भरून ठेवा.
नैसर्गिक काजळाचे फायदे
- रसायनमुक्त (Chemical-Free): बाजारातील काजळात असलेल्या हानिकारक रसायन पाहून दूर रहाल.
- थंडावा: देशी तुपाचा वापर केल्यामुळे डोळ्यांना थंडावा मिळतो.
- पोषण: बदाम किंवा तुपातील व्हिटॅमिन डोळ्यांना पोषण देण्यास मदत करते.
- बाळांसाठी सुरक्षित: विशेषतः लहान मुलांसाठी हे काजळ पूर्णपणे सुरक्षित मानले जाते.
तज्ज्ञांचा सल्ला: काजळ बनवताना वापरण्यात येणारे तूप किंवा तेल उच्च दर्जाचे आणि शुद्ध असावे, जेणेकरून डोळ्यांना संसर्ग होणार नाही.
(महत्त्वाची सूचना- या बातमीमध्ये आणि सांगितलेल्या घरगुती उपायांमध्ये दिलेली माहिती ही केवळ सामान्य ज्ञान आणि माहितीच्या उद्देशाने देण्यात आलेली आहे. काही झाल्यास लेखक जबाबदार नाही.)
