पुणे: राज्यात उन्हाचा पारा चांगलाच वाढला असून अंगाची लाही लाही होत आहे. या कडक उन्हाळ्यामुळे सध्या अनेकांना ज्या आरोग्याच्या समस्येचा सामना करावा लागत आहे, ती म्हणजे ‘उन्हाळी लागणे’ (लघवी करताना होणारी तीव्र जळजळ आणि आग). शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी झाल्यामुळे (डिहायड्रेशन) किंवा अतिउष्णतेमुळे हा त्रास लहान मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत कोणालाही होऊ शकतो.
अनेकदा उन्हाळी लागल्यावर लोक लगेचच मेडिकलमधून गोळ्या आणून खातात, परंतु घरच्या घरी काही नैसर्गिक आणि सोपे आयुर्वेदिक उपाय करून या त्रासापासून अगदी काही वेळातच आराम मिळू शकतो. उन्हाळी लागल्यास तातडीने आराम मिळवून देणारे गुणकारी घरगुती उपाय खालीलप्रमाणे आहेत.
खडीसाखर आणि बडीशेपचे पाणी
आयुर्वेदात खडीसाखर आणि बडीशेप हे दोन्ही पदार्थ अत्यंत थंड मानले जातात.
-
कसे घ्यावे?: एक चमचा खडीसाखर आणि एक चमचा बडीशेप ग्लासभर पाण्यात रात्रभर भिजत ठेवा. दुसऱ्या दिवशी सकाळी हे पाणी गाळून प्यावे. यामुळे लघवीची जळजळ आणि शरीरातील अंतर्गत उष्णता लगेच कमी होते.
धने, खडीसाखर आणि सब्जा बी
-
कसे घ्यावे?: रात्री झोपताना मातीच्या माठात किंवा मटक्यात थोडे धने, खडीसाखर आणि सब्जा बी (तुळशीच्या बिया) पाण्यात भिजत घाला. सकाळी हे मिश्रण व्यवस्थित कुस्करून आणि गाळून प्यावे. पोटातील आणि मूत्रमार्गातील दाह शांत करण्यासाठी हा एक उत्तम रामबाण उपाय आहे.
जिरेपूड टाकून ताक पिणे
ताक हे शरीरातील विषारी आणि अतिरिक्त उष्ण पदार्थ मूत्रावाटे बाहेर काढण्याचे काम करते.
-
कसे घ्यावे?: दुपारच्या वेळी दह्यामध्ये थोडे पाणी, जिरेपूड, धनेपूड आणि कोथिंबीर घालून ताक तयार करावे. हे ताक प्यायल्याने शरीराला त्वरित थंडावा मिळतो आणि उन्हाचा त्रास कमी होतो.
नाचणीची आंबील आणि लिंबू सरबत
-
शरीरातील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी दिवसातून किमान १० ते १२ ग्लास पाणी किंवा द्रव पदार्थांचे सेवन करणे आवश्यक आहे.
-
उन्हाळ्याच्या दिवसांत नाचणीची आंबील प्यायल्याने शरीराला भरपूर कॅल्शियम आणि प्रोटीन्स मिळतातच, सोबतीला ॲसिडीटी आणि लघवीची आग दूर होते. याशिवाय व्हिटॅमिन सी युक्त लिंबू सरबत, संत्री, किंवा मोसंबीचा रस घ्यावा.
नारळपाणी आणि काकडी
नारळपाणी हे नैसर्गिक इलेक्ट्रोलाईट आहे, जे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण संतुलित ठेवते. उन्हाळी लागली असल्यास दिवसातून एकदा नारळपाणी नक्की प्यावे. तसेच आहारात काकडी आणि टरबूज यांसारख्या पाण्याचे प्रमाण जास्त असलेल्या फळांचा समावेश करावा.
उन्हाळी लागल्यावर काय टाळावे?
-
उन्हातून आल्या आल्या फ्रीजमधील गार किंवा बर्फाचे पाणी थेट पिणे टाळावे. माठातील पाणी पिणे शरीरासाठी कधीही उत्तम.
-
या काळात अतिमसालेदार, तिखट आणि तेलकट पदार्थ खाणे पूर्णपणे बंद करावे, कारण यामुळे शरीरातील उष्णता अधिक वाढते.
-
चहा आणि कॉफीचे अतिसेवन टाळावे, कारण यामुळे डिहायड्रेशनचा त्रास वाढू शकतो.
हे घरगुती उपाय करूनही जर लघवीची जळजळ थांबत नसेल, किंवा सोबत ताप आणि तीव्र वेदना होत असतील, तर घरगुती उपायांवर विसंबून न राहता तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा
