मुंबई: आपल्या आवाजातील अष्टपैलुत्वाने भारतीय रसिकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणाऱ्या ज्येष्ठ गानकोकिळा आशा भोसले यांनी आज जगाचा निरोप घेतला. वयाच्या 92 व्या वर्षी मुंबईतील ब्रीच कँडी रुग्णालयात उपचारादरम्यान त्यांची प्राणज्योत मालवली. त्यांच्या निधनाने केवळ मंगेशकर कुटुंबच नव्हे, तर जागतिक संगीत क्षेत्रातील एक अढळ तारा निखळला असल्याची भावना व्यक्त होत आहे.
1933 मध्ये जन्मलेल्या आशाताईंनी 1943 मध्ये आपल्या सांगीतिक प्रवासाला सुरुवात केली. त्यांची मोठी बहीण लता मंगेशकर यांचे सिनेसृष्टीवर वर्चस्व असताना, आशाताईंनी आपल्या आवाजातील ‘खट्याळपणा’, ‘ऊर्जा’ आणि ‘नखरा’ या जोरावर स्वतःची एक वेगळी ओळख निर्माण केली. सुरुवातीच्या काळात त्यांनी ज्या प्रकारची कठीण गाणी स्वीकारली आणि ती ज्या ताकदीने गायली, त्यामुळे त्या संगीतकारांच्या पहिल्या पसंती बनल्या.
आशाताईंचे नाव जगात सर्वाधिक गाणी रेकॉर्ड करणारी गायिका म्हणून ‘गिनेस बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड्स’मध्ये नोंदवले गेले आहे. त्यांनी मराठी, हिंदीसह 20 हून अधिक भाषांमध्ये 12,000 हून अधिक गाण्यांना आवाज दिला.
ओ.पी. नय्यर यांच्यासोबतची ठसकेबाज गाणी असोत, आर.डी. बर्मन यांच्यासोबतचा पाश्चात्य पॉप असो किंवा खय्याम यांच्या संगीतातील ‘उमराव जान’ मधल्या हृदयस्पर्शी गझल; प्रत्येक रूपात आशाताईंनी नवा इतिहास रचला. मराठी भाषेत त्यांनी गायलेली भावगीते, कोळीगीते आणि विशेषतः ठसकेबाज लावण्यांमुळे त्या घराघरात पोहोचल्या.
आशाताईंच्या जाण्याने मंगेशकर घराण्यातील एक चैतन्यमयी आधार हरपला आहे. उद्या, 13 एप्रिल रोजी सायंकाळी त्यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार करण्यात येणार असून, त्यांना अखेरचा निरोप देण्यासाठी राजकीय, सामाजिक आणि चित्रपट क्षेत्रातील मान्यवर उपस्थित राहण्याची शक्यता आहे.
आशा भोसले हे केवळ एक नाव नसून तो भारतीय संगीताचा एक जिवंत इतिहास होता. शास्त्रीय संगीताचा पाया आणि आधुनिक पॉपचा कळस गाठणारी अशी गायिका पुन्हा होणे अशक्य आहे. त्यांच्या स्वरांच्या माध्यमातून त्या सदैव आपल्या आठवणीत राहतील.
