पुणे: अन्न व औषध प्रशासन विभागाचे आयुक्त म्हणून पदभार स्वीकारल्यानंतर तुकाराम मुंढे यांनी भेसळीविरोधातील कारवाईचा वेग वाढवला आहे. विविध हॉटेल्स आणि अन्नपदार्थांची तपासणी केल्यानंतर आता त्यांनी दुधातील भेसळ रोखण्यासाठी राज्यभरात दूध व्यवसायाशी संबंधित सर्व घटकांसाठी 8 नवे नियम लागू करण्याची घोषणा केली आहे.
मुंढे यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले की, हे नियम दूध संकलन केंद्र, बल्क मिल्क कूलर, चिलिंग सेंटर, डेअरी, दूध प्रक्रिया उद्योग, वाहतूकदार, वितरक, घाऊक आणि किरकोळ विक्रेते अशा संपूर्ण पुरवठा साखळीवर लागू असतील.
नव्या नियमांनुसार कच्च्या दुधाची विक्री करताना प्रत्येक भांड्यावर “RAW MILK” असा स्पष्ट उल्लेख करणे आणि “हे दूध सेवनापूर्वी उकळणे आवश्यक आहे” अशी सूचना देणे बंधनकारक असेल.
पाश्चराइज्ड किंवा उष्णताप्रक्रिया केलेले दूध केवळ सीलबंद, लेबलयुक्त आणि छेडछाड झाल्याचे स्पष्टपणे समजू शकेल अशा सुरक्षित पॅकेजिंगमध्येच विक्री करता येणार आहे.
दूध संकलन, वाहतूक, साठवणूक आणि हाताळणीसाठी फूड ग्रेड स्टेनलेस स्टील किंवा मान्यताप्राप्त साहित्याची पात्रे वापरणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. तसेच दूध योग्य तापमानात ठेवणे, शीतसाखळीचे पालन करणे आणि तापमानाच्या नोंदी ठेवणे आवश्यक राहणार आहे.
याशिवाय, दूध कोणत्या उत्पादकाकडून आले, त्याचे संकलन कधी झाले, वाहतूक कोणत्या मार्गाने झाली आणि अंतिम विक्रीपर्यंतचा संपूर्ण तपशील नोंदवून ठेवण्यासाठी ट्रेसेबिलिटी प्रणाली लागू करण्यात आली आहे.
अन्न हाताळणाऱ्या प्रत्येक कर्मचाऱ्याकडे वैध वार्षिक वैद्यकीय तंदुरुस्ती प्रमाणपत्र असणे बंधनकारक राहील. तसेच अन्न सुरक्षा व्यवस्थापन प्रणाली (FSMS), HACCP तत्त्वे आणि FoSTaC प्रशिक्षित पर्यवेक्षकांची अंमलबजावणी करणेही संबंधित अन्न व्यवसायांची जबाबदारी असेल.
दुधातील भेसळ रोखणे, अन्न सुरक्षा अधिक मजबूत करणे आणि ग्राहकांना सुरक्षित व दर्जेदार दूध उपलब्ध करून देणे हा या नव्या नियमांचा प्रमुख उद्देश असल्याचे तुकाराम मुंढे यांनी स्पष्ट केले.
