पुणे : राज्यात दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांमधील भेसळ रोखण्यासाठी अन्न व औषध प्रशासनाकडून (एफडीए) विशेष मोहीम राबवण्यात येत आहे. या मोहिमेदरम्यान गेल्या सहा महिन्यांत राज्यभरात जप्त करण्यात आलेल्या एकूण दुधापैकी सुमारे ७८ टक्के दूध पुणे विभागातून जप्त करण्यात आले आहे. या आकडेवारीमुळे पुणे विभागातील दूध भेसळीचा प्रश्न पुन्हा चर्चेत आला आहे.
एफडीएकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, गेल्या सहा महिन्यांत पुणे विभागातील ८०५ आस्थापनांची अचानक तपासणी करण्यात आली. या कारवाईत १ लाख ५७ हजार ९६५ लिटर भेसळयुक्त आणि संशयास्पद दूध जप्त करण्यात आले. या दुधाची बाजारभावानुसार किंमत सुमारे ६७ लाख रुपये असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
दूध भेसळ प्रकरणांमध्ये पुणे विभागात ४७ जणांना अटक करण्यात आली असून, पाच गंभीर गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत. दुधासोबतच पनीर, खवा आणि बटर यांसारखे दुग्धजन्य पदार्थही तपासणीच्या कक्षेत आणण्यात आले. या कारवाईत सुमारे १ कोटी ७३ लाख रुपये किमतीचे बनावट आणि भेसळयुक्त दुग्धजन्य पदार्थ जप्त करण्यात आले.
तपासणीसाठी पाठवण्यात आलेल्या १ हजार २०१ नमुन्यांपैकी १४ नमुने निकृष्ट दर्जाचे, तर १३ नमुने मानवी आरोग्यासाठी असुरक्षित असल्याचे आढळले. त्यामुळे दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ खरेदी करताना त्यांच्या गुणवत्तेबाबत दक्ष राहण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे.
राज्यात गेल्या सहा महिन्यांत एफडीएकडून एकूण ३ हजार १०९ ठिकाणी तपासणी आणि छापेमारी करण्यात आली. या कारवाईत २ लाख ३ हजार ६२२ लिटर दूध जप्त करण्यात आले, तर एकूण ६५ जणांना अटक करण्यात आली.
राज्यातील एकूण जप्त दुधाच्या तुलनेत पुणे विभागातील जप्तीचे प्रमाण मोठे असल्याने या भागातील दूध पुरवठा साखळीवर अधिक लक्ष देण्याची गरज व्यक्त होत आहे. मात्र, केवळ जप्तीच्या आकडेवारीवरून संपूर्ण पुणे विभाग भेसळीचा मुख्य अड्डा असल्याचा निष्कर्ष काढता येत नाही.
नागरिकांच्या आरोग्याशी संबंधित या विषयात दोषींवर कठोर कारवाई केली जाईल, असा इशारा एफडीएकडून देण्यात आला आहे. आगामी काळातही दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांची तपासणी सुरू ठेवण्यात येणार असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
