नवी दिल्ली: भारतीय रेल्वेने अनेक वर्षांनंतर रेल्वे तिकिटांच्या किमती वाढवण्याचा निर्णय घेतला आहे. हे नवीन दर १ जुलैपासून लागू होतील. तसेच, तत्काळ तिकिट बुकिंगसाठी नवीन नियम बनवण्यात आले आहेत, ज्यामध्ये आधार प्रमाणीकरण अनिवार्य करण्यात आले आहे. सामान्य प्रवाशांच्या फायद्यासाठी ही पावले उचलण्यात आल्याचे रेल्वे मंत्रालयाचे म्हणणे आहे.
तिकिटाचे दर किती वाढतील?
रेल्वेने रेल्वे तिकिटांच्या किमतीत थोडीशी वाढ जाहीर केली आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार, नॉन-एसी मेल आणि एक्सप्रेस गाड्यांमध्ये आता प्रति किलोमीटर १ पैशाने वाढ होईल, तर एसी क्लासमध्ये ही वाढ २ पैशांनी होईल. ही वाढ छोटी वाटत असली तरी, लांब पल्ल्याचा प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांच्या खिशावर त्याचा थोडासा परिणाम होऊ शकतो. उदाहरणार्थ, जर एखादा प्रवाश मुंबई ते दिल्ली (१४०० किमी) नॉन-एसी ट्रेनने प्रवास करत असेल तर त्याला १४ रुपये जास्त द्यावे लागतील, तर एसी क्लासमध्ये ही वाढ २८ रुपये असेल.
रेल्वे सेवा सुधारण्यासाठी हा बदल आवश्यक असल्याचे रेल्वेचे म्हणणे आहे. याचा परिणाम दररोज किंवा जवळपास प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांवर होणार नाही. ५०० किमी पर्यंत प्रवास करणाऱ्यांना भाड्यात कोणतीही वाढ करावी लागणार नाही. तथापि, वाढलेले भाडे ५०० किमी पेक्षा जास्त प्रवास करणाऱ्यांना लागू असेल. दुसऱ्या श्रेणीत प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना ५०० किमी पेक्षा जास्त अंतरासाठी प्रति किलोमीटर अर्धा पैसा अतिरिक्त द्यावा लागेल.
तत्काळ बुकिंगसाठी आधार अनिवार्य
रेल्वेने तत्काळ तिकीट बुकिंगच्या नियमांमध्येही मोठा बदल केला आहे. १ जुलै २०२५ पासून तत्काळ तिकिटे बुक करण्यासाठी आधार प्रमाणीकरण आवश्यक असेल. रेल्वे मंत्रालयाने १० जून २०२५ रोजी एक आदेश जारी केला आणि सर्व रेल्वे झोनना याबद्दल माहिती दिली. तत्काळ योजनेचा फायदा खऱ्या प्रवाशांना मिळावा, दलाल किंवा अनधिकृत एजंटना नाही, यासाठी हा नियम आणण्यात आल्याचे मंत्रालयाचे म्हणणे आहे.
आता तत्काळ तिकिटे फक्त इंडियन रेल्वे केटरिंग अँड टुरिझम कॉर्पोरेशन (IRCTC) च्या वेबसाइट किंवा अॅपद्वारे बुक करता येतील आणि यासाठी आधार पडताळणी आवश्यक असेल. इतकेच नाही, तर १५ जुलै २०२५ पासून तत्काळ तिकिट बुकिंग दरम्यान एक अतिरिक्त पायरी जोडली जाईल ज्यामध्ये आधार-आधारित OTP पडताळणी करावी लागेल. म्हणजेच, आता तुम्हाला तिकीट बुक करण्यापूर्वी तुमच्या आधार क्रमांकाद्वारे OTP पडताळणी करावी लागेल.
तात्काळ बुकिंगसाठी एजंट्सवर निर्बंध
तत्काळ तिकीट बुकिंगमध्ये अनधिकृत एजंट्सचा हस्तक्षेप रोखण्यासाठी रेल्वे मंत्रालयानेही कडक उपाययोजना केल्या आहेत. नवीन नियमांनुसार, रेल्वेच्या अधिकृत बुकिंग एजंट्सना पहिल्या दिवशी सुरुवातीच्या अर्ध्या तासाच्या वेळेत तत्काळ तिकिटे बुक करण्यास मनाई करण्यात आली आहे.
एसी क्लास बुकिंग: एजंट सकाळी १०:०० ते १०:३० पर्यंत तत्काळ तिकिटे बुक करू शकणार नाहीत.
नॉन-एसी क्लास बुकिंग: एजंटसाठी बुकिंग सकाळी ११:०० ते ११:३० पर्यंत बंद राहील.
सामान्य प्रवाशांना तत्काळ तिकिटे सहज बुक करता यावीत म्हणून हे निर्बंध लादण्यात आल्याचे रेल्वे मंत्रालयाचे म्हणणे आहे.
रेल्वे व्यवस्थेतही बदल
या नवीन नियमांची अंमलबजावणी करण्यासाठी, रेल्वे मंत्रालयाने सेंटर फॉर रेल्वे इन्फॉर्मेशन सिस्टम्स (CRIS) आणि IRCTC ला आवश्यक तांत्रिक बदल करण्याचे निर्देश दिले आहेत. रेल्वेने सर्व झोनल रेल्वे विभागांना या बदलांची माहिती देण्यास सांगितले आहे. तत्काळ बुकिंग प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि सुरळीत करणे हा यामागील उद्देश आहे.
