मुंबई: शारदीय नवरात्रोत्सव अंतिम टप्प्यात असताना यंदा दसरा नेमका कोणत्या दिवशी साजरा करायचा, याबाबत भाविकांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. काही पंचांगांमध्ये २० ऑक्टोबर, तर काहींमध्ये २१ ऑक्टोबर २०२६ ही तारीख दिल्याने विजयादशमी, दुर्गा विसर्जन आणि सीमोल्लंघन कधी करावे, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. पंचांगातील तिथींची गणना आणि उदयातिथीचा नियम यामुळे हा विषय चर्चेत आला आहे.
आश्विन शुक्ल पक्षातील नवमी संपल्यानंतर दशमी तिथी सुरू होते. सर्वमंगला पंचांगानुसार, २० ऑक्टोबर रोजी मंगळवारी सकाळी ९ वाजून ४५ मिनिटांनी नवमी तिथी समाप्त होईल. तर दिवाकर पंचांगानुसार, नवमी तिथी दुपारी १२ वाजून ५१ मिनिटांपर्यंत असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. त्यामुळे दोन्ही पंचांगांतील गणनेनुसार दशमी तिथी २० ऑक्टोबरला सुरू होत असली, तरी तिच्या वेळेबाबत फरक दिसून येतो.
हिंदू धर्मपरंपरेत अनेक सणांच्या तारखा ठरवताना उदयातिथीला महत्त्व दिले जाते. सूर्योदयाच्या वेळी जी तिथी असते, तिच्या आधारे त्या दिवसाचे धार्मिक महत्त्व निश्चित केले जाते. २० ऑक्टोबरच्या सूर्योदयावेळी नवमी तिथी असल्याने हा दिवस नवमी पूजनासाठी ग्राह्य मानला जात असल्याचे लेखात नमूद केले आहे.
दुसरीकडे, २१ ऑक्टोबर रोजी बुधवार असून त्या दिवशी सूर्योदयाच्या वेळी दशमी तिथी असेल, असे सर्वमंगला आणि दिवाकर पंचांगाच्या गणनेत सांगितले आहे. सर्वमंगला पंचांगानुसार दशमी सकाळी ११ वाजून १ मिनिटापर्यंत, तर दिवाकर पंचांगानुसार दुपारी २ वाजून १२ मिनिटांपर्यंत राहणार आहे.
२१ ऑक्टोबरला विजयादशमी साजरी करण्याच्या मतानुसार, या दिवशी सकाळी अपराजिता पूजन, दुपारी शमी पूजन आणि सीमोल्लंघन करण्याची परंपरा पाळता येईल. संध्याकाळी रावणदहनाचे आयोजनही केले जाते. बुधवारी देवीचे विसर्जन झाल्यास तिचे वाहन हत्ती असल्याची धार्मिक मान्यता आहे. हत्ती हे समृद्धी, चांगला पाऊस आणि भरघोस पिकांचे प्रतीक मानले जाते.
यंदा दसऱ्याच्या तारखेवरून वेगवेगळी मते समोर येत असल्याने, धार्मिक विधी करण्यापूर्वी आपल्या स्थानिक पंचांगातील तिथी आणि मुहूर्त पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
