पुणे: निवृत्तीनंतर आर्थिक स्थैर्य मिळवून देण्यासाठी पेन्शन ही अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. आतापर्यंत सरकारी कर्मचाऱ्यांनाच रिटायरमेंटनंतर दरमहा ठराविक पेन्शन मिळण्याचा लाभ मिळत होता आणि खाजगी क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांसाठी ही सोय मर्यादित होती. परंतु, आता कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना (EPFO) देशभरातील सर्व घटकांसाठी एक अत्यंत सर्वसमावेशक आणि युनिव्हर्सल पेन्शन योजना आणण्याच्या विचारात आहे.
या नव्या प्रस्तावानुसार, केवळ संघटित क्षेत्रातील कर्मचारीच नव्हे, तर खाजगी नोकरदार, छोटे उद्योजक, फ्रीलान्सर्स आणि ऑनलाइन काम करणारे गिग वर्कर्स किंवा प्लॅटफॉर्म वर्कर्स यांनाही सामाजिक सुरक्षा कवच दिले जाऊ शकते. जरी याबाबत अद्याप कोणतीही अधिकृत घोषणा झालेली नसली, तरी EPFO 3.0 अंतर्गत देशाच्या संपूर्ण पेन्शन प्रणालीत मोठे बदल करण्याचे संकेत मिळत आहेत.
या संभाव्य योजनेचे वैशिष्ट्ये पाहता, सदस्यांना दीर्घकाळ गुंतवणूक करावी लागेल ज्यावर आकर्षक वार्षिक व्याज मिळेल. वयाची 60 वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर ही योजना ‘टार्गेट रिटायरमेंट सम’ (TRS) मध्ये रूपांतरित करण्याची सुविधा देखील यामध्ये मिळू शकते. विशेष म्हणजे, एनपीएस (NPS) पेक्षा ही योजना बऱ्याच अंशी वेगळी असेल, कारण यात कर्मचाऱ्यांसोबतच सीएसआर फंड, एनजीओ आणि विविध क्षेत्रातील श्रमिक जोडले जाऊ शकतील.
निवृत्तीनंतर जमा झालेला निधी कसा मिळवायचा, यासाठी सदस्यांना दोन प्रमुख पर्याय मिळण्याची शक्यता आहे. पहिला पर्याय ‘ॲन्युइटी प्लॅन’चा असेल, ज्याद्वारे दरमहा निश्चित पेन्शन मिळू शकेल, तर दुसरा पर्याय ‘सिस्टिमॅटिक विथड्रॉल प्लॅन’ (SWP) चा असेल, ज्यामुळे गरजेनुसार फंडमधील पैसे काढता येतील. तसेच, डिजिटल डॅशबोर्डच्या माध्यमातून बचत आणि अंदाजे पेन्शनची माहिती सहज पाहता येणार आहे.
