शरीरात झिंकची कमतरता असल्यास काय होते? वेळीच सावध व्हा, नाहीतर जडतील ‘हे’ गंभीर आजार

पुणे: निरोगी शरीरासाठी आपल्याला प्रोटीन, व्हिटॅमिन्ससोबतच काही सूक्ष्म पोषक घटकांची (Micronutrients) अत्यंत गरज असते. यातीलच एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे ‘झिंक’ आहे. सध्याच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत आणि खाण्यापिण्याच्या चुकीच्या सवयींमुळे अनेकांच्या शरीरात झिंकची पातळी कमी होत असल्याचे समोर येत आहे. अनेकदा लोक याकडे किरकोळ थकवा म्हणून दुर्लक्ष करतात, पण ही कमतरता शरीराला आतून पोखरू शकते.

झिंकची कमतरता का होते आणि त्याचे शरीरावर काय परिणाम होतात?

झिंक हे शरीरात स्वतःहून तयार होत नाही, ते आपल्याला आहारातूनच मिळवावे लागते. जेव्हा आहारात डाळी, सुकामेवा किंवा हिरव्या पालेभाज्यांचा समावेश कमी होतो, तेव्हा झिंकची कमतरता जाणवू लागते. झिंक शरीरातील पेशींच्या वाढीसाठी आणि डीएनए (DNA) तयार करण्यासाठी अत्यंत आवश्यक असते.

 

जर शरीरात झिंक कमी झाले, तर त्याचे थेट आणि गंभीर परिणाम खालीलप्रमाणे दिसू लागतात:

• रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत होणे: झिंक कमी होताच शरीराची आजारांशी लढण्याची ताकद संपते. यामुळे संबंधित व्यक्ती वारंवार आजारी पडते, तसेच सर्दी-खोकला सारखे संसर्गजन्य आजार लवकर बरे होत नाहीत.

• जखम भरण्यास वेळ लागणे: शरीरावर कुठेही जखम झाल्यास ती भरून काढण्याचे काम झिंक करते. त्याच्या कमतरतेमुळे साधी जखमही बरी होण्यास अनेक दिवस लागतात.

• केस गळणे आणि त्वचेच्या समस्या: अचानक प्रचंड केस गळणे, नखे कमकुवत होऊन तुटणे आणि त्वचेवर कोरडेपणा किंवा पुरळ येणे ही झिंकच्या कमतरतेची मुख्य लक्षणे आहेत.

• भूक आणि चव कमी होणे: झिंक कमी झाल्यामुळे जिभेची चव आणि नाकाची वास घेण्याची क्षमता मंदावते, ज्यामुळे भूक लागणे कमी होते.

झिंकची कमतरता नैसर्गिकरित्या भरून काढण्यासाठी औषधांऐवजी आहारावर भर देणे योग्य ठरते. यासाठी रोजच्या जेवणात पुढील गोष्टींचा समावेश करा.

चणे, मसूर डाळ आणि वेगवेगळ्या शेंगांमध्ये झिंक भरपूर प्रमाणात असते. काजू, बदाम आणि प्रामुख्याने भोपळ्याच्या बिया (Pumpkin Seeds) झिंकचा उत्तम स्त्रोत आहेत. दूध, पनीर आणि दह्याचे नियमित सेवन शरीरातील झिंकची पातळी राखण्यास मदत करते.