पुणे: कानात मळ जमा होणे ही (Ear Health Tips) एक नैसर्गिक प्रक्रिया असली, तरी अनेकांसाठी ती डोकेदुखी ठरते. काहींच्या कानात मळ इतक्या जास्त प्रमाणात जमा होतो की, त्यामुळे ऐकू येण्यास त्रास होणे, कान दुखणे किंवा कान गच्च होणे अशा तक्रारी सुरू होतात. पण, हा मळ साफ करण्यासाठी आपण जे उपाय करतो, तेच कधीकधी कानासाठी घातक ठरू शकतात.
मळ का साचतो?
आपल्या कानाच्या बाह्य नलिकेमध्ये विशिष्ट ग्रंथी असतात, ज्यातून तेलकट स्राव बाहेर पडतो. यालाच आपण ‘ईअर वॅक्स’ म्हणतो. हा मळ खरं तर कानाचं रक्षण करण्यासाठी असतो. बाहेरील धूळ, कचरा आणि जंतूंना कानाच्या पडद्यापर्यंत पोहोचण्यापासून रोखणे हे याचे मुख्य काम आहे. मात्र, जेव्हा हा स्राव प्रमाणाबाहेर वाढतो किंवा कडक होतो, तेव्हा तो कानात साचून राहतो.
जास्त मळ होण्याची कारणे
१. इअरफोनचा अतिवापर: तासनतास इअरफोन्स वापरल्यामुळे कानातील हवेचा मार्ग बंद होतो, ज्यामुळे मळ नैसर्गिकरित्या बाहेर येऊ शकत नाही.
२. चुकीची स्वच्छता: अनेकदा लोक कानात काड्या, सेफ्टी पिन किंवा हेअर पिन घालतात. यामुळे मळ बाहेर येण्याऐवजी अधिक आत ढकलला जातो आणि तिथेच घट्ट होतो.
३. अनुवांशिकता: काही लोकांच्या ग्रंथी नैसर्गिकरित्या जास्त वॅक्स तयार करतात.
बहुतेक लोक बाजारात मिळणारे ‘कॉटन बड्स’ वापरतात. तज्ज्ञांच्या मते, इअर बड्स वापरणे सर्वात धोकादायक आहे. यामुळे कानाचा पडदा फाटण्याची किंवा संसर्ग होण्याची भीती असते. तसेच, घरगुती गरम तेल कानात टाकणेही टाळावे, कारण ते तेल योग्य तापमानाचे नसल्यास कानाच्या नाजूक त्वचेला इजा पोहोचवू शकते.
जर कान खूप जास्त गच्च वाटत असेल, तर घरगुती प्रयोगांऐवजी ईएनटी (ENT) तज्ज्ञांकडे जावे. ते सुरक्षित उपकरणांच्या साहाय्याने किंवा ‘सक्शन’ पद्धतीने मळ काढून देतात.
