पुणे: वाढत्या वयानुसार शरीरातील हाडे आणि सांध्यांमध्ये बदल होऊ लागतात. पूर्वी गुडघेदुखीची समस्या प्रामुख्याने वृद्धांमध्येच पाहायला मिळायची, परंतु बदललेली जीवनशैली, खाण्यापिण्याच्या चुकीच्या सवयी आणि व्यायामाचा अभाव यामुळे आता तरुण वयातही गुडघेदुखीचा त्रास जडू लागला आहे. वय वाढताना हाडांची झीज होणे, सांध्यांमधील वंगण (Synovial Fluid) कमी होणे आणि स्नायू कमजोर होणे ही यामागची प्रमुख कारणे मानली जातात.
वयमानुसार गुडघेदुखीची प्रमुख कारणे:
-
हाडांची व सांध्यांची झीज: जसजसे वय वाढते, तसतशी गुडघ्यांच्या हाडांमधील कुर्चा (Cartilage) झिजू लागते, ज्यामुळे हाडे एकमेकांवर घासली जाऊन तीव्र वेदना होतात.
-
वजन वाढणे: शरीराचे वजन वाढल्यामुळे गुडघ्यांवर अतिरिक्त ताण पडतो, ज्यामुळे सांधे लवकर कमजोर होतात.
-
पोषक द्रव्यांची कमतरता: शरीरात कॅल्शियम, व्हिटॅमिन डी३ आणि इतर महत्त्वाच्या घटकांची कमतरता निर्माण झाल्यास हाडे पोकळ व कमजोर होतात.
-
थंड हवामान: हिवाळ्यात किंवा दमट वातावरणात सांध्यांमधील नसा आकुंचन पावतात, ज्यामुळे गुडघेदुखी आणि कडकपणा वाढतो.
गुडघेदुखीपासून आराम मिळवण्यासाठी प्रभावी घरगुती उपाय:
१. आयुर्वेदिक तेलाने मसाज:
मोहरीच्या किंवा खोबरेल तेलामध्ये लसूण पाकळ्या, लवंग आणि कापूर घालून तयार केलेले घरगुती तेल कोमट करून गुडघ्यांवर हलक्या हाताने मसाज करावा. यामुळे त्या भागातील रक्ताभिसरण सुधारते आणि वेदना व सूज कमी होते.
२. हळदीचे दूध:
हळदीमध्ये नैसर्गिक दाहक-विरोधी (Anti-inflammatory) गुणधर्म असतात. नियमितपणे रात्री झोपताना एक ग्लास हळद घातलेले दूध (गोल्डन मिल्क) प्यायल्याने सांध्यांचे दुखणे कमी होण्यास मदत होते आणि शरीर मजबूत होते.
३. आले आणि चहा:
आल्यामध्ये सांधेदुखी आणि सूज कमी करण्याचे उत्तम गुणधर्म असतात. आल्याचा चहा किंवा आल्याच्या रसाचे सेवन केल्याने स्नायूंना आराम मिळतो.
४. कोमट किंवा थंड शेक:
गुडघ्यांची सूज कमी करण्यासाठी बर्फाच्या तुकड्यांचा किंवा कोमट पाण्याच्या पिशवीचा वापर करून शेक करावा. यामुळे स्नायूंमधील ताण कमी होतो.
तज्ज्ञांचा सल्ला:
वयानुसार होणारा हा त्रास नियंत्रणात ठेवण्यासाठी दररोज हलका व्यायाम, योगासने आणि कॅल्शियमयुक्त आहाराचे सेवन करणे अत्यंत गरजेचे आहे. वेदना असह्य झाल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन योग्य तो वैद्यकीय उपचार घ्यावा.
