पुणे: गणपती बाप्पाच्या आगमनाला अवघे काही तास उरले असून, मूर्ती खरेदीची लगबग सुरू झाली आहे. गणेशोत्सव साजरा करताना बाप्पाची मूर्ती कशी निवडावी, याबाबत अनेकांच्या मनात प्रश्न असतो. गणेश पुराणानुसार, गणपतीची मूर्ती निवडताना काही महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
मूर्ती निवडण्याचे नियम
- डाव्या सोंडेचा गणपती: हिंदू धर्मामध्ये गणपतीची मूर्ती निवडताना शक्यतो डाव्या सोंडेची मूर्ती निवडावी, असे सांगितले जाते. या मूर्तीला ‘वाममुखी’ गणेश म्हणतात आणि त्यांची पूजा करणे अधिक सोपे असते. उजव्या सोंडेची मूर्ती दक्षिणाभिमुख मानली जाते, पण तिची पूजा करताना कठोर नियमांचे पालन करावे लागते.
- शाडू मातीची मूर्ती: गणेशोत्सव हा पर्यावरणाची काळजी घेत साजरा करणे महत्त्वाचे आहे. प्लास्टर ऑफ पॅरिस (PoP) च्या मूर्ती विसर्जनानंतर लवकर विरघळत नाहीत, ज्यामुळे जलप्रदूषण होते. त्याऐवजी, शाडू मातीच्या मूर्तीला प्राधान्य द्या. या मूर्ती पर्यावरण पूरक पद्धतीने तयार करतात आणि विसर्जनानंतर सहजपणे ही मूर्ती पाण्यात विरघळते ज्यामुळे पर्यावरणाचे रक्षण होते.
- आसनस्थ (बसलेल्या) मूर्ती: गणपतीची बसलेल्या अवस्थेतील मूर्ती घरात सुख-समृद्धी आणि शांतता आणते, असे मानले जाते. या मूर्ती स्थिर आणि शांततेचे प्रतीक आहेत. त्यामुळे, शक्य असल्यास अशा मूर्तीची निवड करा.
- मूर्तीचा रंग: मूर्तीचा रंग नैसर्गिक असावा. रासायनिक आणि चमकीदार रंगांच्या मूर्ती टाळा, कारण या रंगांमध्ये शिसे आणि पारा यांसारखे हानिकारक घटक असतात.
विधी आणि नैवेद्य
गणपती बाप्पाला मोदक, दुर्वा आणि लाल रंगाचे जास्वंदीचे फूल अत्यंत प्रिय आहे. मूर्तीची निवड केल्यानंतर तिची प्रतिष्ठापना करताना मनापासून पूजा आणि मंत्रोच्चार करणे महत्त्वाचे आहे. गणेशोत्सवाचा आनंद घेताना पर्यावरणाचीही काळजी घेणे ही काळाची गरज आहे. त्यामुळे, यंदा गणेशोत्सव साजरा करताना पारंपरिक पद्धतीसोबत पर्यावरणाचा विचार करून बाप्पाचे स्वागत करा.
