पुणे : केंद्र सरकारने देशातील आगामी जनगणनेबाबत महत्त्वपूर्ण घोषणा केली आहे. स्वातंत्र्यानंतरची ही आठवी आणि आतापर्यंतची सर्वात मोठी जनगणना असणार आहे. यासाठी केंद्रीय मंत्रिमंडळाने 11,718 कोटी रुपयांच्या निधीला मंजुरी दिली आहे. या मोहिमेत मुख्यत्वे दोन टप्प्यांत काम केले जाईल, ज्यामध्ये घरांची पाहणी आणि नागरिकांची प्रत्यक्ष नोंदणी समाविष्ट असेल.
जनगणनेचे वेळापत्रक आणि टप्पे
स्वयं-नोंदणी: नागरिकांना आपली माहिती स्वतः नोंदवता यावी यासाठी 10 जानेवारी ते 24 जानेवारी 2027 या कालावधीत एक विशेष ऑनलाइन पोर्टल सुरू केले जाईल.
प्रत्यक्ष गणना: देशभरातील बहुतांश भाग आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये 25 जानेवारी ते 28 फेब्रुवारी 2027 दरम्यान जनगणनेचे काम पार पडेल.
संदर्भ वेळ: 1 मार्च 2027 च्या मध्यरात्री 12 वाजताची वेळ जनगणनेसाठी मुख्य संदर्भ तारीख म्हणून निश्चित केली आहे.
तपासणी फेरी: माहितीची अंतिम पडताळणी आणि दुरुस्ती करण्यासाठी 1 मार्च ते 5 मार्च 2027 या कालावधीत पुनरावलोकन फेरी घेतली जाईल.
बर्फवृष्टीचे क्षेत्र असणारे भाग (लडाख, हिमाचल प्रदेश, जम्मू आणि काश्मीर) तसेच आगामी निवडणुका असणारी राज्ये (उत्तर प्रदेश, पंजाब, उत्तराखंड, गोवा आणि मणिपूर) या ठिकाणी या कालावधीत ही मोहीम राबवली जाणार नाही. जनगणना आयुक्त मृत्युंजय कुमार नारायण यांच्यानुसार या विशिष्ट भागांसाठी तारखा नंतर घोषित केल्या जातील.
भारतात दर 10 वर्षांनी जनगणना केली जाते. यापूर्वी 2011 मध्ये जनगणना झाली होती, ज्यानुसार देशाची लोकसंख्या 1.21 अब्ज नोंदवली गेली होती. 2021 ची मोहीम कोरोना महामारीमुळे लांबणीवर पडली होती. दरम्यान, विरोधी पक्षांनी या प्रक्रियेवर काही राजकीय आक्षेप नोंदवले आहेत, तर दुसरीकडे सरकारने डिजिटल पद्धतीचा वापर करून ही प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि सोपी करण्याचा प्रयत्न केला आहे.
