मृत्यूनंतर शेअर्स सहज होणार हस्तांतरित, सेबीकडून लवकरच नवीन प्रणाली

पुणे प्राईम न्यूज: किरकोळ गुंतवणूकदारांसाठी अलीकडे शेअर बाजार हा एक नवीन पर्याय म्हणून उदयास आला आहे. गेल्या काही वर्षांत शेअर बाजारात पैसे गुंतवणाऱ्यांची संख्या अनेक पटींनी वाढली आहे आणि त्यात किरकोळ गुंतवणूकदारांचा मोठा भाग आहे. त्यामुळे बाजार आणि नियामकांसमोर नवीन समस्या निर्माण होऊ लागल्या आहेत. अशीच एक समस्या म्हणजे एखाद्या गुंतवणूकदाराच्या मृत्यूनंतर त्याच्या शेअर्सच्या हस्तांतरणाशी संबंधित आहे. यासाठी बाजार नियामक सेबी आता शेअर्सच्या हस्तांतरणाची प्रक्रिया सुलभ करत आहे.

नवीन वर्षापासून बदल लागू केले जातील

ET मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या बातमीनुसार, बाजार नियामक सेबीने मृत्यू झाल्यास नामांकित व्यक्ती किंवा कुटुंबातील सदस्यांच्या नावावर गुंतवणूकदाराचे शेअर्स हस्तांतरित करण्यासाठी फ्रेमवर्क तयार केले आहे. नवीन वर्षापासून नवीन प्रणाली लागू होणार आहे. ही प्रणाली लागू झाल्यानंतर बाजारात पैसे गुंतवलेल्या कुटुंबातील सदस्याचा मृत्यू झाल्यास, त्यांच्या गुंतवणुकीवर सहज दावा करणे शक्य होणार आहे.

अनेक दिवसांपासूनची मागणी

यासाठी केंद्रीकृत यंत्रणा तयार करण्यात येत असून त्यामुळे ही संपूर्ण प्रक्रिया सुलभ आणि पारदर्शक होईल, असे या अहवालात म्हटले आहे. सध्या, गुंतवणूकदाराच्या मृत्यूच्या बाबतीत शेअर्स ट्रान्सफर करण्याची प्रक्रिया गुंतागुंतीची आहे. या कारणास्तव बऱ्याच काळापासून गुंतवणूकदार विशेषत: किरकोळ क्षेत्रातील गुंतवणूकदार सेबीकडे नियम सुलभ करण्याची मागणी करत होते. नवीन प्रणाली लागू झाल्याने गुंतवणूकदारांच्या जुन्या मागण्या पूर्ण होतील, असा विश्वास सेबीला आहे.

ही आहे सध्याची हस्तांतरण प्रणाली

सध्याच्या प्रणालीमध्ये नॉमिनीला मृत व्यक्तीच्या डिपॉझिटरी पार्टिसिपंटकडून ट्रान्समिशन रिक्वेस्ट फॉर्म घ्यावा लागतो. फॉर्म भरल्यानंतर नोटरीद्वारे साक्षांकित केल्यानंतर डिमॅट खातेधारकाचे मृत्यू प्रमाणपत्र त्यासोबत सादर करावे लागते. त्याशिवाय नात्याचा पुरावा, ओळखपत्र, पत्ता अशी कागदपत्रेही विचारली जातात. जर नॉमिनी जोडला गेला नसेल तर प्रक्रिया अधिक क्लिष्ट होते.

आता प्रक्रिया अधिक सोपी होणार

नवीन प्रणालीमध्ये प्रक्रिया सुलभ केली जात आहे. नवीन प्रणाली लागू झाल्यानंतर नॉमिनी किंवा कायदेशीर वारसांना प्रथम मृत्यूची माहिती द्यावी लागेल. हे स्टॉक एक्सचेंज किंवा एक्सचेंजच्या केवायसी नोंदणी एजन्सीद्वारे केले जाऊ शकते. त्यानंतर स्टॉक ब्रोकर्स किंवा पोर्टफोलिओ व्यवस्थापकांसारख्या मध्यस्थांद्वारे समभाग नामनिर्देशित किंवा कायदेशीर वारसाच्या नावावर हस्तांतरित केले जाऊ शकतात.