विशाल शिंदे
नसरापूर : भोर-महाड राष्ट्रीय महामार्गावरील वेनवडी गावाच्या हद्दीत खैर लाकडांची अवैध वाहतूक करणाऱ्या गाडीवर वनविभागाने मध्यरात्री धडक कारवाई करत सुमारे ४ लाख रुपयांचा मुद्देमाल जप्त केला आहे. वनसंपत्तीची अवैधरित्या होणारी तस्करी रोखण्यासाठी वनविभागाकडून सातत्याने विशेष मोहीम राबविण्यात येत असून, या कारवाईमुळे अवैध वृक्षतोड आणि लाकूड तस्करी करणाऱ्यांचे धाबे दणाणले आहेत.
वनविभागाकडून प्राप्त माहितीनुसार, दिनांक २२ जून २०२६ रोजी मध्यरात्री १२.३० वाजण्याच्या सुमारास भोर-महाड महामार्गावरील वेनवडी परिसरात वनविभागाचे पथक वाहन तपासणी मोहीम राबवत होते. यावेळी महामार्गावरून येणारी पांढऱ्या रंगाची गाडी (एमएच १२ डब्ल्यूएक्स २०७१) संशयास्पदरीत्या आढळल्याने ती तपासणीसाठी थांबविण्यात आली. सुरुवातीला चालकाकडून समाधानकारक माहिती मिळाली नाही. त्यामुळे वनअधिकाऱ्यांनी गाडीची सखोल तपासणी केली असता त्यामध्ये खैर प्रजातीच्या लाकडाचे ओंडके भरलेले आढळून आले.
अधिक चौकशीदरम्यान संबंधित चालकाकडे या लाकडांच्या वाहतुकीसाठी आवश्यक असलेले कोणतेही वैध परवाने, वाहतूक पास अथवा वनविभागाची परवानगी नसल्याचे स्पष्ट झाले. त्यामुळे वनविभागाने तत्काळ कारवाई करत गाडीसह संपूर्ण लाकूड जप्त केले. जप्त करण्यात आलेल्या खैर लाकडांची अंदाजे किंमत १ लाख रुपये असून वाहतुकीसाठी वापरण्यात आलेल्या गाडीची किंमत सुमारे ३ लाख रुपये आहे. अशा प्रकारे एकूण ४ लाख रुपयांचा मुद्देमाल वनविभागाने ताब्यात घेतला आहे.
या प्रकरणी भरत बबन चव्हाण (रा. आखले, ता. जि. सातारा) यांच्याविरुद्ध भारतीय वन अधिनियम तसेच संबंधित वन कायद्यानुसार गुन्हा नोंदविण्यात आला आहे. प्राथमिक तपासात अवैध वृक्षतोड करून खैर लाकूड विक्रीसाठी किंवा इतरत्र वाहतूक करण्याच्या उद्देशाने नेले जात असल्याचा संशय व्यक्त करण्यात येत आहे. त्यामुळे या अवैध व्यवहारामागील संपूर्ण साखळी उघड करण्यासाठी वनविभागाने तपासाची व्याप्ती वाढविली आहे.
खैर हे आर्थिकदृष्ट्या अत्यंत मौल्यवान झाड मानले जाते. कात (कॅटेचू) निर्मिती, औषधी उपयोग तसेच विविध औद्योगिक कारणांसाठी खैर लाकडाला मोठी मागणी असते. त्यामुळे काही ठिकाणी अवैध वृक्षतोड करून त्याची चोरीछुपे वाहतूक केली जाते. अशा प्रकारच्या घटनांमुळे पर्यावरणीय समतोल बिघडण्याबरोबरच वनसंपत्तीचे मोठे नुकसान होते. त्यामुळे वनविभागाकडून अशा प्रकरणांवर विशेष लक्ष ठेवण्यात येत आहे.
ही धडक कारवाई पुणे विभागाचे उपवनसंरक्षक अभिजीत वायकोस, सहाय्यक वनसंरक्षक शितल राठोड तसेच भोरचे वनपरिक्षेत्र अधिकारी शिवाजी राऊत यांच्या मार्गदर्शनाखाली करण्यात आली. कारवाईत वनपाल सुग्रीव मुंढे, वनरक्षक के. एम. हिमोणे आणि वनरक्षक सुदाम राठोड यांनी विशेष परिश्रम घेतले. पथकाच्या सतर्कतेमुळे अवैध लाकूड वाहतूक करणारी गाडी पकडण्यात यश आले.
जप्त करण्यात आलेली गाडी व खैर लाकडे वनविभागाच्या ताब्यात घेऊन भोर येथील वनविभागाच्या डेपोमध्ये जमा करण्यात आली आहेत. या प्रकरणाचा अधिक तपास सुरू असून अवैध वृक्षतोडीमध्ये आणखी कोणी सहभागी आहे का, लाकूड नेमके कुठून आणण्यात आले होते आणि ते कुठे नेले जात होते याचा शोध वनविभाग घेत आहे.
वनसंपत्तीचे रक्षण करणे ही प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी असून वनक्षेत्रात संशयास्पद हालचाली, अवैध वृक्षतोड किंवा लाकूड वाहतुकीची माहिती मिळाल्यास नागरिकांनी तात्काळ वनविभागाशी संपर्क साधावा, असे आवाहन वन अधिकाऱ्यांनी केले आहे. वनसंपत्तीच्या संरक्षणासाठी वनविभागाची अशीच धडक मोहीम पुढेही सुरू राहणार असल्याचे अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले.
