श्रीहरिकोटा : भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था म्हणजेच ISRO ने आणखी एक महत्त्वाची अंतराळ मोहीम यशस्वी केली आहे. श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्राच्या दुसऱ्या प्रक्षेपण केंद्रातून GSLV-F17 रॉकेटद्वारे EOS-05 या पृथ्वी निरीक्षण उपग्रहाचे अवकाशात प्रक्षेपण करण्यात आले. शुक्रवारी पहाटे 2:55 वाजता ही मोहीम पार पडली.
रॉकेटने उड्डाण केल्यानंतर अवघ्या 18 मिनिटांत सुमारे 2,367 किलो वजनाचा उपग्रह निर्धारित Sub-GTO कक्षेत स्थापित करण्यात आला. या यशामुळे इस्रोच्या प्रगत उपग्रह प्रक्षेपण मोहिमांमध्ये आणखी एका महत्त्वाच्या कामगिरीची नोंद झाली आहे.
EOS-05 हा उपग्रह पृथ्वीपासून अंदाजे 36,000 किलोमीटर अंतरावरील जिओस्टेशनरी कक्षेत कार्य करणार आहे. त्यामुळे भारताच्या विविध भागांवर सातत्याने लक्ष ठेवणे शक्य होणार आहे. सीमावर्ती प्रदेश, हवामान तसेच पर्यावरणाशी संबंधित निरीक्षणासाठीही या उपग्रहाचा उपयोग होईल. तसेच सीमावर्ती परिसरातील पाकिस्तान आणि चीनच्या हालचालींवर भारताला अधिक बारकाईने नजर ठेवता येणार आहे.
या उपग्रहाच्या मदतीने सामान्य परिस्थितीत ठराविक अंतराने भारताचे छायाचित्रण करता येणार आहे. एखादी नैसर्गिक आपत्ती किंवा आपत्कालीन परिस्थिती निर्माण झाल्यास संबंधित भागाचे अधिक स्पष्ट आणि तपशीलवार चित्र मिळवण्यास मदत होईल. त्यामुळे पूर, चक्रीवादळ, ढगफुटी आणि जंगलातील आगीसारख्या घटनांच्या वेळी प्रशासनाला परिस्थितीचा अंदाज घेणे सोपे होऊ शकते.
EOS-05 केवळ हवामान किंवा आपत्ती व्यवस्थापनापुरता मर्यादित राहणार नाही. शेती, जलस्रोत आणि पर्यावरणाच्या अभ्यासासाठीही त्यातून महत्त्वाची माहिती मिळण्याची अपेक्षा आहे. पिकांची स्थिती, जंगलांमधील बदल, पाणीसाठे आणि पर्यावरणातील घडामोडींचा अभ्यास करण्यासाठी उपग्रहाची आधुनिक निरीक्षण यंत्रणा उपयुक्त ठरणार आहे.
इस्रोसाठी ही मोहीम विशेष महत्त्वाची आहे. मागील काही मोहिमांमध्ये तांत्रिक अडचणींचा सामना करावा लागला होता. त्यानंतर रॉकेटच्या तांत्रिक प्रणालीमध्ये आवश्यक सुधारणा करण्यात आल्या. या पार्श्वभूमीवर EOS-05 चे यशस्वी प्रक्षेपण ही इस्रोसाठी महत्त्वाची कामगिरी मानली जात आहे.
या मोहिमेसाठी 51.7 मीटर उंच आणि 420.5 टन वजनाच्या GSLV Mk II रॉकेटचा वापर करण्यात आला. त्यातून 2,367 किलो वजनाचा पेलोड Sub-GTO कक्षेत पोहोचवण्यात आला. त्यामुळे भारताच्या अंतराळ तंत्रज्ञानातील वाढती क्षमता पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली आहे.
