दही, आवळा आणि या भाज्यांसोबत ‘हे’ पदार्थ खाणे ठरू शकते धोकादायक; जाणून घ्या विरुद्ध आहार

पुणे: आपल्या दैनंदिन आहारात अनेक पदार्थ पौष्टिक असले, तरी आयुर्वेदानुसार काही अन्नपदार्थ एकत्र खाल्ल्यास ते शरीरासाठी अपायकारक ठरू शकतात. अशा अयोग्य अन्नसंयोगाला ‘विरुद्ध आहार’ असे म्हटले जाते. आयुर्वेदाच्या मते, चुकीच्या अन्नसंयोगामुळे पचनशक्ती कमकुवत होणे, गॅस, अॅसिडिटी, त्वचेच्या समस्या आणि इतर तक्रारी उद्भवू शकतात. यामध्ये काही भाज्या, दही आणि आवळा यांसोबत कोणते पदार्थ टाळावेत, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.

दह्यासोबत हे पदार्थ टाळा

दही हे पचनासाठी उपयुक्त मानले जाते. मात्र, आयुर्वेदानुसार काही पदार्थांसोबत त्याचे सेवन टाळावे.

• दही आणि मासे : हा संयोग आयुर्वेदात विरुद्ध आहार मानला जातो.
• दही आणि गरम पदार्थ : गरमागरम अन्नात दही मिसळून खाणे टाळावे.
• दही आणि फळे : विशेषतः आंबट फळांसोबत दही खाणे योग्य मानले जात नाही.
• दही रात्री खाणे : रात्री दही खाल्ल्यास काही लोकांमध्ये कफ वाढणे किंवा पचनाच्या तक्रारी होऊ शकतात. आवश्यक असल्यास त्यात थोडी काळी मिरी किंवा भाजलेले जिरे घालण्याचा सल्ला आयुर्वेदात दिला जातो.

आवळ्यासोबत कोणते पदार्थ टाळावेत?

आवळा हा व्हिटॅमिन C आणि अँटिऑक्सिडंट्सचा उत्तम स्रोत आहे. मात्र, आयुर्वेदात काही अन्नसंयोग टाळण्याचा सल्ला दिला जातो.

 

• आवळा खाल्ल्यानंतर लगेच दूध पिणे टाळावे.
• अतिशय तिखट किंवा तेलकट पदार्थांनंतर लगेच आवळा खाणे टाळावे.
• काही आयुर्वेद तज्ज्ञ आवळा आणि अतिआंबट पदार्थ एकत्र न खाण्याचा सल्ला देतात.

या भाज्यांचे काही अन्नसंयोग टाळा

आयुर्वेदानुसार खालील संयोजन टाळणे हितावह मानले जाते.

• मुळा आणि दूध एकत्र घेणे टाळावे.
• पालक आणि दही काही लोकांमध्ये पचनास त्रासदायक ठरू शकते.
• कारले आणि दूध यांचा संयोग टाळण्याचा उल्लेख काही आयुर्वेदिक ग्रंथांमध्ये आढळतो.
• कच्च्या भाज्या आणि अतिथंड पदार्थ एकत्र मोठ्या प्रमाणात खाल्ल्यास काहींना पोटफुगी किंवा अपचनाचा त्रास होऊ शकतो.

आयुर्वेद काय सांगतो?

आयुर्वेदानुसार प्रत्येक व्यक्तीची प्रकृती (वात, पित्त, कफ) वेगवेगळी असते. त्यामुळे एखादा अन्नसंयोग सर्वांनाच सारखाच त्रास देईल, असे नाही. आधुनिक वैज्ञानिक संशोधनाने या सर्व पारंपरिक संकल्पनांना समान प्रमाणात पुष्टी दिलेली नाही. त्यामुळे आहारातील मोठे बदल करण्यापूर्वी आयुर्वेद तज्ज्ञ किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.

ही माहिती आयुर्वेदातील पारंपरिक संकल्पनांवर आधारित असून ती सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. ती वैद्यकीय निदान, उपचार किंवा वैयक्तिक आहार सल्ल्याचा पर्याय नाही. कोणतीही आरोग्यविषयक समस्या असल्यास किंवा आहारात मोठे बदल करण्यापूर्वी पात्र डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.