पुणे : शहरात आठवडाभरापासून हवेची गुणवत्ता ढासळलेली असतानाच लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी फोडण्यात आलेल्या फटाक्यांमुळे प्रदूषणात आणखी भर पडली. रविवारी (८ नोव्हेंबर) संध्याकाळनंतर मध्यवर्ती पुण्यासह उपनगरांमध्ये फटाक्यांचा धूर पसरल्याने अनेक भागांत धुरके (स्मॉग) निर्माण झाले. पुण्यापेक्षाही पिंपरी-चिंचवडमधील हवेची गुणवत्ता अधिक खराब नोंदविण्यात आली.
न्यायालयाच्या आदेशानंतर महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि स्थानिक प्रशासनाने सार्वजनिक ठिकाणी तसेच शांतता क्षेत्रात फटाके वाजवण्यावर निर्बंध घातले आहेत. गेल्या महिनाभरापासून जनजागृतीपर उपक्रम राबवून मोठ्या आवाजाचे आणि अधिक धूर निर्माण करणारे फटाके टाळण्याचे आवाहनही करण्यात येत होते.
मात्र, लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी संध्याकाळी सहा ते रात्री दहा या वेळेत पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड परिसरात मोठ्या प्रमाणावर फटाके फोडण्यात आले. आवाजी आणि आकाशात मोठ्या प्रमाणात प्रकाश निर्माण करणाऱ्या फटाक्यांमुळे हवेत अतिसूक्ष्म धूलिकणांचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या वाढले. हवा स्थिर असल्याने धूर परिसरातच रेंगाळला आणि अनेक भागांत धुरकट वातावरण निर्माण झाले.
शिवाजीनगर, हडपसर, कात्रज आणि सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ परिसरात धुरके दिसून आले. श्वसनासाठी घातक असलेल्या सूक्ष्म धूलिकणांचे प्रमाण वाढल्याने नागरिकांच्या आरोग्याचा प्रश्नही निर्माण झाला. अनेकांना सर्दी, शिंका, खोकला आणि श्वास घेण्यास त्रास जाणवला.
भारतीय उष्णदेशीय हवामानशास्त्र संस्थेच्या (आयआयटीएम) ‘सफर’ विभागाकडून आणि महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडून दररोज हवेच्या गुणवत्तेची नोंद घेतली जाते. दिवाळीच्या पहिल्या तीन दिवसांच्या निरीक्षणांमध्ये ८ नोव्हेंबर रोजी सर्वाधिक वायुप्रदूषण नोंदविण्यात आले.
काही भागांतील हवेची गुणवत्ता ‘मध्यम’, तर काही ठिकाणी ‘वाईट’ श्रेणीत होती. विशेषतः सायंकाळी सातनंतर हवेची गुणवत्ता अधिक खालावल्याचे निरीक्षण नोंदविण्यात आले.
दरम्यान, दिल्लीतील हवेच्या गुणवत्तेतही रविवारी सकाळी मोठी घसरण झाली. केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या (सीपीसीबी) आकडेवारीनुसार, सकाळी ८ वाजून १० मिनिटांनी दिल्लीचा हवा गुणवत्ता निर्देशांक (एक्यूआय) ४८३ वर पोहोचला. त्यामुळे दिल्लीतील हवा ‘गंभीर’ श्रेणीत नोंदविण्यात आली. राष्ट्रीय राजधानीतील अनेक भागांमध्ये प्रदूषणाची पातळी ४०० च्या पुढे गेली होती.
प्रदूषणात आणखी वाढ होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन दिवाळीच्या दोन दिवस आधी, शुक्रवारी हवा गुणवत्ता व्यवस्थापन आयोगाने (सीएक्यूएम) दिल्ली-एनसीआरमध्ये ‘ग्रेडेड रिस्पॉन्स ॲक्शन प्लॅन’चा तिसरा टप्पा लागू केला होता. त्यानंतरही रविवारी हवेच्या गुणवत्तेत मोठी घसरण नोंदविण्यात आली.
