इस्लामाबाद: जगाच्या ऊर्जेची नस समजली जाणारी ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ पुन्हा एकदा महासत्तांच्या संघर्षाचा केंद्रबिंदू ठरली आहे. अमेरिका आणि इराणमधील दोन आठवड्यांचा युद्धविराम संपण्यापूर्वीच राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या एका विधानाने जागतिक राजकारणात खळबळ उडाली आहे. “इराण तेल टँकर्सकडून बेकायदेशीरपणे ‘टोल’ वसूल करत असून हे खंडणीखोर वर्तन तातडीने थांबवा,” अशा कडक शब्दांत ट्रम्प यांनी अल्टिमेटम दिला आहे.
हॉर्मुझची सामुद्रधुनी हा असा समुद्री मार्ग आहे जिथून जगातील एकूण तेल पुरवठ्याचा २०% पेक्षा जास्त भाग वाहून नेला जातो. इराण या आंतरराष्ट्रीय जलमार्गावरून जाणाऱ्या जहाजांकडून बेकायदेशीर शुल्क आकारत आहे. “हे असं चालू शकत नाही, ही वसुली आताच्या आता बंद व्हायला हवी,” असे ट्विट करत ट्रम्प यांनी युद्धाच्या शांत झालेल्या ठिणग्या पुन्हा पेटवल्या आहेत.
ट्रम्प यांनी केवळ इराणलाच नव्हे, तर आपल्या मित्रदेशांनाही धारेवर धरले आहे. जर हॉर्मुझच्या सुरक्षेसाठी युरोपीय देशांनी अमेरिकेला लष्करी किंवा आर्थिक बळ दिले नाही, तर अमेरिका चक्क ‘नाटो’ (NATO) आघाडीतून बाहेर पडू शकते. अमेरिकेच्या या भूमिकेमुळे संपूर्ण युरोपमध्ये सध्या चिंतेचे वातावरण आहे.
या जागतिक संकटावर तोडगा काढण्यासाठी इस्लामाबादमध्ये एक हाय-व्होल्टेज बैठक होत आहे. दरम्यान, इराण नरमाईची भूमिका घेणार की नाही, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. जर चर्चा फिसकटली तर जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाचा तुटवडा निर्माण होईल. याचा थेट परिणाम भारतात पेट्रोल-डिझेलच्या वाढत्या किमती आणि महागाईवर होऊ शकतो.
