मुंबई : मुंबई आणि उपनगरांमधील कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यासाठी राज्यात अनेक मोठे पायाभूत सुविधा प्रकल्प सुरू आहेत. मेट्रोचे विस्तारणारे जाळे, सागरी पूल आणि किनारी मार्गांमुळे मुंबईकरांचा प्रवास अधिक वेगवान होण्याची अपेक्षा आहे. अशातच मुंबईच्या वेशीवर तब्बल ५८ हजार ७५४ कोटी रुपयांचा महत्त्वाकांक्षी उत्तन-विरार सी लिंक प्रकल्प आकाराला येत आहे. हा प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर सध्या दोन ते तीन तासांचा वेळ घेणारा प्रवास अवघ्या ४५ मिनिटांत पूर्ण करता येणार आहे.
मुंबईकरांच्या प्रवासाला वेग देणारा अटल सेतू काही वर्षांपूर्वी सुरू झाला. आता त्याहून मोठा सागरी पूल उभारण्याची तयारी मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरण (एमएमआरडीए) करत आहे. उत्तन ते विरारदरम्यान हा सी लिंक उभारण्यात येणार असून, त्यासाठी सध्या भूसंपादनाची प्रक्रिया सुरू आहे.
या प्रकल्पासाठी एकूण १०४.२८ हेक्टर जमिनीची आवश्यकता आहे. त्यापैकी २०.२ हेक्टर जमीन उत्तनजवळ निश्चित करण्यात आली आहे. या जमिनीचा वापर उत्तनला जोडणारा मार्ग विकसित करण्यासाठी केला जाणार आहे. हा मार्ग पुढे वर्सोवा-भाईंदर किनारी रस्त्याला जोडला जाणार आहे.
उत्तन-विरार सी लिंक प्रकल्पाची एकूण लांबी अंदाजे ५५.१२ किलोमीटर असेल. त्यातील सागरी पुलाची लांबी २४.३५ किलोमीटर, तर जोडमार्गांची एकूण लांबी ३०.७७ किलोमीटर असेल.
जोडमार्गांचे नियोजन पुढीलप्रमाणे करण्यात आले आहे.
– उत्तन जोडमार्ग : ९.३२ किलोमीटर
– वसई जोडमार्ग : २.५० किलोमीटर
– विरार जोडमार्ग : १८.९५ किलोमीटर
या प्रकल्पातील सर्वाधिक लांबीचा जोडमार्ग विरारमध्ये उभारण्यात येणार आहे. हा मार्ग थेट दिल्ली-मुंबई द्रुतगती मार्गाला जोडला जाणार असल्याने मुंबई आणि उत्तर भारतादरम्यानची कनेक्टिव्हिटी अधिक मजबूत होणार आहे.
सध्या मरीन ड्राइव्ह ते विरार हे अंदाजे ७५ किलोमीटरचे अंतर पार करण्यासाठी दोन ते तीन तास लागतात. मात्र, उत्तन-विरार सी लिंक आणि संबंधित किनारी मार्ग पूर्ण झाल्यानंतर सिग्नलमुक्त प्रवास शक्य होणार आहे. त्यामुळे हे अंतर अवघ्या ४५ मिनिटांत पार करता येईल.
याशिवाय भाईंदर ते विरारदरम्यानचा प्रवास केवळ १५ मिनिटांत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट आहे. या प्रकल्पामुळे पश्चिम द्रुतगती महामार्गावरील वाहतूक कोंडी कमी होण्यास मदत होणार आहे. मुंबईच्या किनारी रिंग मार्गाचे जाळे पूर्ण झाल्यामुळे नरिमन पॉइंट ते विरार प्रवासही अधिक सुलभ होणार आहे.
उत्तन-विरार सी लिंक हा सहा पदरी, पूर्ण प्रवेश नियंत्रित आणि नौकानयनाची सुविधा असलेला सागरी मार्ग असेल. या प्रकल्पाचा एकूण अंदाजित खर्च ५८ हजार ७५४ कोटी रुपये आहे. पहिला टप्पा २०३० पर्यंत पूर्ण करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे.
या प्रकल्पाचा विस्तार करून तो वाधवान खोल समुद्रातील बंदराशी जोडण्याचीही योजना आहे. त्यामुळे दिल्ली-मुंबई द्रुतगती मार्ग, किनारी महामार्ग आणि बंदर यांच्यात थेट कनेक्टिव्हिटी निर्माण होणार आहे. यामुळे प्रवासी वाहतुकीबरोबरच मालवाहतुकीलाही मोठा फायदा होण्याची अपेक्षा आहे.
मुंबईत सध्या अटल सेतू आणि वांद्रे-वरळी सी लिंक असे दोन प्रमुख सागरी पूल आहेत. याशिवाय वर्सोवा-वांद्रे सी लिंक आणि उत्तन-विरार सी लिंक यांसारखे महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प सुरू आहेत.
अटल सेतूची लांबी अंदाजे २१.८ किलोमीटर असून, तो दक्षिण मुंबईतील शिवडीला नवी मुंबईतील न्हावा-शेवा परिसराशी जोडतो. तर वांद्रे-वरळी सी लिंक हा ५.६ किलोमीटर लांबीचा केबल-स्टेड पूल आहे.
आगामी काळात या नव्या सागरी मार्गांमुळे मुंबई आणि उपनगरांमधील प्रवास अधिक वेगवान होणार असून, वाहतूक कोंडी कमी करण्यासाठी आणि मुंबई महानगर प्रदेशातील कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यासाठी हे प्रकल्प महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहेत.
