कितीही चांगलं किंवा हेल्दी खाल्लं तरी अपचन का होतं? जाणून घ्या याची मुख्य कारणे आणि सोपे उपाय

पुणे: आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीमध्ये आरोग्याची काळजी म्हणून अनेक जण अगदी मोजून-मापून आणि पौष्टिक किंवा हेल्दी खाण्याचा प्रयत्न करतात. मात्र, अनेकदा असे दिसून येते की भरपूर महागडे, फायबरयुक्त आणि हेल्दी अन्न खाऊनही पोटात जडपणा, गॅस, पोट फुगणे किंवा अपचनाचा त्रास वारंवार उद्भवतो. जर तुम्हीही या समस्येने त्रस्त असाल, तर यामागे शरीराची अंतर्गत पचनसंस्था आणि खाण्याच्या चुकीच्या सवयी कारणीभूत असू शकतात. पौष्टिक अन्न खाल्ले तरी ते शरीर किंवा पोटाला का पचत नाही, यामागची कारणे आणि त्यावर काही सोपे घरगुती उपाय खालीलप्रमाणे आहेत.

हेल्दी खाऊनही अपचन का होते? मुख्य कारणे:

• अन्न नीट न चावण्याची सवय: अनेकदा लोक कामाच्याघाईत किंवा घाईघाईने जेवतात आणि अन्न न चावता पटकन गिळतात. अन्न चांगल्या प्रकारे न चावल्यामुळे लाळेतील पाचक एन्झाईम्स अन्नासोबत व्यवस्थित मिसळत नाहीत, ज्यामुळे कितीही हेल्दी खाल्ले तरी ते पचायला जड जाते.

• जेवताना किंवा जेवल्यानंतर लगेच पाणी पिणे: आरोग्यासाठी पाणी पिणे फायदेशीर असले तरी, जेवणादरम्यान किंवा जेवण संपताच लगेच पाण्याचा पेला पिण्याची अनेकांना सवय असते. यामुळे पोटातील पाचक रसांचे प्रमाण विरळ होते आणि अन्न पचनाची प्रक्रिया मंदावते.

• मानसिक ताणतणाव आणि चिंता: पचनसंस्थेचा आपल्या मेंदूशी थेट संबंध असतो. जर तुम्ही सतत मानसिक तणावाखाली असाल, तर शरीरात पाचक रसांची निर्मिती योग्य प्रमाणात होत नाही. यामुळे खाल्लेले अन्न न पचता पोटात तसेच साचून राहते.

• चुकीच्या वेळी जेवण करणे किंवा रात्री उशिरा खाणे: कामाच्या वेळा किंवा इतर कारणांमुळे जेवणाची कोणतीही निश्चित वेळ नसणे यामुळे पचनक्रिया पूर्णपणे कोलमडते. रात्री उशिरा जड किंवा अगदी हेल्दी अन्न खाल्ले तरी झोपताना ते पचत नाही आणि अपचनाचा त्रास सुरू होतो.

• आतड्यांमध्ये चांगल्या बॅक्टेरियांवर परिणाम: आधुनिक जीवनशैलीत प्रक्रिया केलेले अन्न किंवा काही विशिष्ट औषधांच्या सेवनामुळे आतड्यांमधील पोषक आणि पचनास मदत करणारे फायदेशीर जिवाणू नष्ट होतात, ज्यामुळे खाल्लेले अन्न पचवण्यात अडचणी येतात.

अपचन दूर करण्यासाठी आणि पचनक्रिया सुधारण्यासाठी सोपे उपाय:

 

• अन्न नेहमी हळूहळू आणि चावून खा: कोणताही आहार घेताना तो आरामात आणि व्यवस्थित चावून खाल्ल्यास पोटावर ताण पडत नाही.

• जेवणासोबत कोमट पाणी प्या: थंड पाण्याच्या ऐवजी जेवताना किंवा जेवणानंतर थोडेसे कोमट पाणी किंवा ताक पिणे पचनसंस्थेसाठी अत्यंत फायदेशीर ठरते.

• जिरे, ओवा आणि बडीशेपचा वापर: जेवणानंतर अर्धा चमचा बडीशेप किंवा ओवा चावून खाल्ल्याने पोटात गॅस तयार होत नाही आणि अन्न पटकन पचण्यास मदत होते.

• नियमित चालण्याची सवय: रात्री किंवा दुपारी जेवण झाल्यानंतर १० ते १५ मिनिटे हलके चालल्यामुळे पचनक्रिया सक्रिय होते आणि पोट हलके वाटते.