कोणत्या मराठी महिन्यात कोणते फळ खाणे आरोग्यासाठी ठरेल फायदेशीर? जाणून घ्या सविस्तर…

मुंबई: ‘शुद्ध आहार, आरोग्य अपार’ असं आपल्याकडे म्हटलं जातं. प्रत्येक ऋतूत शरीराच्या गरजेनुसार फळांचे सेवन केले पाहिजे. पण आजकाल बाजारात वर्षभर सर्वच फळे मिळतात, त्यामुळे नेमकं कोणतं फळ कधी खावं, याबाबत संभ्रम असतो. आयुर्वेदानुसार, मराठी महिन्यांच्या बदलत्या ऋतूंनुसार फळांचे सेवन केल्यास शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते. जाणून घेऊया, कोणत्या महिन्यात कोणत्या फळाला प्राधान्य द्यावे:

चैत्र आणि वैशाख (वसंत-ग्रीष्म ऋतू – एप्रिल ते मे)

या काळात सूर्याचा ताप वाढू लागतो, त्यामुळे शरीराला थंडाव्याची गरज असते.

• फळे: आंबा (फळांचा राजा), कलिंगड, द्राक्षे, संत्री आणि मोसंबी.

• फायदा: कलिंगडामुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण टिकून राहते, तर आंबा ऊर्जा देतो.

ज्येष्ठ आणि आषाढ (वर्षा ऋतू – जून ते जुलै)

पावसाळ्याची सुरुवात होते, पचनशक्ती मंदावते. अशा वेळी हलकी आणि पचनास सुलभ फळे खावीत.

• फळे: जांभूळ, पीच, प्लम, आणि केळी.

• फायदा: जांभूळ रक्तातील साखर नियंत्रित ठेवण्यास आणि पावसाळ्यातील पोटाच्या आजारांपासून संरक्षण करण्यास मदत करते.

श्रावण आणि भाद्रपद (ऑगस्ट ते सप्टेंबर)

या दिवसांत हवेत आर्द्रता जास्त असते, त्यामुळे संसर्ग होण्याचा धोका असतो.

• फळे: नाशपती (Pear), सफरचंद, डाळिंब.

• फायदा: डाळिंब रक्ताभिसरण सुधारते आणि सफरचंद शरीरातील विषारी घटक बाहेर काढण्यास मदत करते.

अश्विन आणि कार्तिक (शरद ऋतू – ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर)

पावसाळा संपून थंडीची चाहूल लागते, यालाच ‘ऑक्टोबर हीट’ असेही म्हणतात.

• फळे: सीताफळ, चिकू, पपई.

• फायदा: सीताफळ शरीराला नैसर्गिक साखर पुरवते आणि पपई पचनक्रिया सुरळीत ठेवते.

मार्गशीर्ष आणि पौष (हेमंत ऋतू – डिसेंबर ते जानेवारी)

कडाक्याची थंडी असते, शरीराला उष्णतेची आणि ऊर्जेची गरज असते.

• फळे: पेरू, बोरे, आवळा, स्ट्रॉबेरी.

• फायदा: आवळा हा ‘व्हिटॅमिन सी’चा खजिना आहे, जो थंडीत होणाऱ्या सर्दी-खोकल्यापासून वाचवतो. पेरूमुळे पचनशक्ती सुधारते.

माघ आणि फाल्गुन (शिशिर ऋतू – फेब्रुवारी ते मार्च)

हवामान बदलाचा हा काळ असतो.

• फळे: द्राक्षे, डाळिंब, अननस.

• फायदा: या काळात द्राक्षे खाणे अत्यंत फायदेशीर ठरते, कारण ती शरीराला हायड्रेटेड ठेवतात आणि रक्त शुद्ध करतात.

महत्त्वाच्या टिप्स:

 गोदामात साठवलेली किंवा ‘कोल्ड स्टोरेज’मधील फळे खाण्यापेक्षा त्या त्या ऋतूत येणारी फळे खाणे जास्त गुणकारी असते. फळे नेहमी सकाळी किंवा दुपारी खावीत. सूर्यास्तानंतर फळे खाणे टाळावे, कारण त्यामुळे कफ होऊ शकतो. रसापेक्षा अख्खे फळ खाल्ल्याने शरीराला आवश्यक ‘फायबर’ (तंतुमय पदार्थ) मिळतात. निसर्गाच्या या चक्राचे पालन करून आपण औषधांशिवाय निरोगी आयुष्य जगू शकतो!