पुणे: धावपळीचे आयुष्य, चुकीच्या खाण्याच्या सवयी आणि व्यायामाचा अभाव यामुळे आजकाल किडनी निकामी होण्याचे प्रमाण तरुणांमध्येही चिंताजनकरीत्या वाढत आहे. किडनी हा शरीरातील असा अवयव आहे, जो रक्तातील विषारी घटक बाहेर टाकण्याचे महत्त्वाचे काम करतो. मात्र, 70 ते 80 टक्के किडनी खराब होईपर्यंत शरीरात कोणतीही मोठी लक्षणे दिसत नाहीत, म्हणूनच याला ‘सायलंट किलर’ म्हटले जाते.
किडनी का खराब होते?
किडनी खराब होण्यामागे प्रामुख्याने अनियंत्रित मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब ही दोन प्रमुख कारणे आहेत. रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढल्यास किडनीच्या सूक्ष्म रक्तवाहिन्यांवर ताण येतो. याशिवाय, डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय घेतलेली ‘पेनकिलर्स’ किडनीसाठी अत्यंत घातक ठरतात.
किडनी सुरक्षित ठेवण्यासाठी काय करावे?
१. पाण्याचे योग्य प्रमाण: दिवसभरात किमान 3 ते 4 लिटर पाणी पिणे आवश्यक आहे. पुरेसे पाणी पिल्याने किडनीतील विषारी घटक लघवीवाटे बाहेर पडण्यास मदत होते आणि किडनी स्टोनचा धोका कमी होतो.
२. मिठाचा वापर कमी करा: जेवणात जास्त मीठ घेतल्याने शरीरात ‘सोडियम’चे प्रमाण वाढते, ज्यामुळे रक्तदाब वाढतो आणि पर्यायाने किडनीवर ताण येतो. दिवसाला एका चमच्यापेक्षा जास्त मीठ खाणे टाळा.
३. औषधांचा अतिवापर टाळा: डोकेदुखी किंवा अंगदुखीसाठी वारंवार ‘पेनकिलर्स’ घेण्याची सवय असेल, तर ती तातडीने बंद करा. ही औषधे किडनीच्या फिल्टरेशन प्रक्रियेला थेट हानी पोहोचवतात.
४. नियमित व्यायाम आणि वजन: वाढलेले वजन किडनीवर अतिरिक्त भार टाकते. दररोज किमान 30 मिनिटे चालणे किंवा व्यायाम करणे किडनीच्या आरोग्यासाठी उत्तम आहे.
५. व्यसनांपासून दूर राहा: धूम्रपान आणि मद्यपानामुळे किडनीकडे होणारा रक्तपुरवठा मंदावतो, ज्यामुळे किडनी हळूहळू कार्य करणे थांबवू शकते.
वाचकांसाठी महत्त्वाची लक्षणे
- सकाळी डोळ्यांखाली किंवा पायांवर सूज येणे.
-
लघवीचे प्रमाण अचानक कमी होणे किंवा लघवीतून फेस येणे.
-
सतत थकवा जाणवणे आणि भूक मंदावणे.
जर तुम्हाला मधुमेह किंवा रक्तदाब असेल, तर वर्षातून किमान एकदा ‘किडनी फंक्शन टेस्ट’ (KFT) करून घेणे गरजेचे आहे. सुरुवातीच्या काळात निदान झाल्यास किडनी पूर्णपणे निकामी होण्यापासून वाचवता येते.
