पुणे : मोबाईल गेमिंग, ऑनलाइन बेटिंग आणि जंगली रमीच्या माध्यमातून झटपट पैसे कमावण्याच्या आमिषाला बळी पडणाऱ्या तरुणांची संख्या वाढत असल्याने चिंता व्यक्त केली जात आहे. सुरुवातीला सहज पैसे मिळवून देणारे वाटणारे हे खेळ अनेकांसाठी आर्थिक संकटाचे कारण ठरत आहेत. खेळात गमावलेले पैसे पुन्हा जिंकण्याच्या आशेने तरुण कर्ज काढतात, मित्रांकडून पैसे उसने घेतात किंवा व्याजाने पैसे उचलतात. मात्र, त्यातही नुकसान झाल्यानंतर त्यांच्या डोक्यावर कर्जाचा डोंगर उभा राहतो. या आर्थिक विवंचनेतून काही जण आत्महत्येसारखे टोकाचे पाऊल उचलत असल्याने पुण्यासह संपूर्ण राज्यात ऑनलाइन गेमिंगच्या वाढत्या व्यसनाचा प्रश्न गंभीर बनला आहे.
ऑनलाइन गेममध्ये सुरुवातीला मिळणारी बक्षिसे आणि पैशांची प्रलोभने अनेकांना आकर्षित करतात. मात्र, एकदा पैसे गमावल्यानंतर ते पुन्हा मिळवण्याच्या नादात संबंधित व्यक्ती अधिकाधिक पैसे गुंतवत जाते. ‘आज हरलेले पैसे उद्या जिंकून काढू,’ या आशेने सुरू झालेला खेळ हळूहळू आर्थिक संकटात रूपांतरित होतो. या दुष्टचक्रातून बाहेर पडणे कठीण झाल्यानंतर कुटुंबाची बचत संपते, मित्रांकडून घेतलेले पैसे फेडणे अशक्य होते आणि मानसिक तणाव वाढतो. या प्रकारात केवळ तरुणच नव्हे, तर व्यावसायिकही अडकत आहेत. या कर्जबाजारीपणामुळे अनेक तरुण आणि व्यावसायिकांनी आत्महत्या केल्याच्या घटना समोर आल्याने या समस्येचे गांभीर्य अधोरेखित होत आहे.
बंदीच्या तरतुदी असूनही ऑनलाइन जुगाराला पळवाटा?
ऑनलाइन सट्टेबाजी आणि पैशांचा जुगार रोखण्यासाठी कायदेशीर तरतुदी करण्यात आल्या असल्या, तरी विविध ऑनलाइन माध्यमांतून अशा प्रकारांना आळा घालण्याचे आव्हान कायम आहे. कायद्याच्या अंमलबजावणीतील त्रुटी, ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मची उपलब्धता आणि झटपट पैसे मिळवण्याचे प्रलोभन यांमुळे नागरिक या जाळ्यात अडकण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे सरकारकडून केवळ बंदीच्या घोषणा करून चालणार नाही, तर अशा प्लॅटफॉर्मवर प्रभावी नियंत्रण ठेवणे, आर्थिक व्यवहारांवर देखरेख करणे आणि नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करणे आवश्यक आहे.
पालकांनीही वेळीच लक्ष देण्याची गरज
मोबाईल गेम खेळण्यासाठी नकार दिल्यानंतर अल्पवयीन मुलांनी टोकाचे पाऊल उचलल्याच्या घटना समोर येत असल्याने मुलांच्या ऑनलाइन सवयींकडेही गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे. पालकांनी मुलांच्या मोबाईल वापरावर योग्य मर्यादा घालण्याबरोबरच त्यांच्याशी संवाद साधावा, त्यांच्या भावनिक स्थितीकडे लक्ष द्यावे आणि गरज पडल्यास समुपदेशनाची मदत घ्यावी. तरुणांनीही झटपट पैसे कमावण्याच्या मोहापेक्षा शिक्षण, नोकरी, कौशल्यविकास आणि व्यवसायाला प्राधान्य द्यावे. ऑनलाइन गेमिंगमुळे आर्थिक नुकसान होत असेल किंवा त्यातून बाहेर पडणे कठीण जात असेल, तर कुटुंबीय, विश्वासू व्यक्ती किंवा समुपदेशकांची मदत घेणे आवश्यक आहे.
दरम्यान, ऑनलाइन गेमिंगच्या नावाखाली आर्थिक आणि मानसिक संकटात सापडणाऱ्या नागरिकांचे संरक्षण करण्यासाठी शासनाने प्रभावी उपाययोजना कराव्यात, तसेच बेकायदेशीर बेटिंग आणि जुगारावर कठोर कारवाई करावी, अशी मागणी होत आहे. तरुणाईचे भविष्य सुरक्षित ठेवण्यासाठी जनजागृती, कायद्याची प्रभावी अंमलबजावणी आणि कुटुंबीयांमधील संवाद या तिन्ही बाबींवर भर देणे गरजेचे आहे.
