Wedding Tradition: विवाहबंधनात अडकलेल्या महिलांसाठी मंगळसूत्र, जोडवी आणि हिरवा चुडा हे सौभाग्यलंकार अनिवार्य मानले जातात. हे दागिने महिला विवाहित असल्याचे प्रतीक असतात, ज्याला अनेकदा ‘लग्न झाल्याचं लायसन्स’ म्हणूनही मजेत संबोधलं जातं. पण लग्न हे स्त्री-पुरुष दोघांचे असतं, मग विवाहित पुरुषांसाठी असा कोणताही विशिष्ट दागिना किंवा सौभाग्यलंकार का नाही? हा प्रश्न अनेकदा विशेषत: महिलांना पडतो. (Lifestyle News)
दागिने घालण्यामागची ऐतिहासिक कारणमीमांसा (Wedding Tradition)
या प्रश्नाचे उत्तर ‘पुरुष दागिने घालत नाहीत’ असे निश्चितच नाही, कारण पुरुष गळ्यात आणि हातात सोन्या-चांदीचे दागिने घालतातच. मग विवाहानंतर त्यांच्यासाठी विशिष्ट दागिना का नसावा?
सामाजिक माध्यमांवर उपलब्ध माहितीनुसार, यामागे काही ऐतिहासिक आणि कामाच्या स्वरूपामुळे आलेली कारणे आहेत. पूर्वीच्या काळात पुरुष मुख्यतः शारीरिक कष्टाची कामे करत होते. उदा. शेतीकाम, लोहारकाम, सुतारकाम इत्यादी. ही कामे मातीत, ऊन-पावसात करावी लागत असल्याने, शरीरावर किमती अलंकार घालणे हे एक मोठे आव्हान असायचे.
कठीण अंगमेहनतीचं काम करताना दागिन्यांचं नुकसान पोहोचण्याची किंवा ते गहाळ होण्याची शक्यता अधिक होती. त्याकाळी
रानवाटांमधून प्रवास करताना दागिन्यांची चोरी होण्याची भीतीही जास्त असायची.
यामुळे पुरुषांना शरीरावर फारसे किमती आणि लग्नाचे विशिष्ट दागिने घालण्याची मुभा नसायची, त्यामुळे स्त्रियांप्रमाणे त्यांना अलंकारांची बंधनं लागू नव्हती.
पुरुषांची ‘मानसिक जबाबदारी’ हेच खरे बंधन
जरी पुरुषांना दागिन्यांसारखी शारीरिक बंधनं नसली, तरी त्यांच्यावर मानसिक जबाबदारीचं मोठं बंधन असतं. आई-वडील, मुले, पत्नी आणि कुटुंबाच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहणे हे पुरुषांचे पहिले कर्तव्य मानले जाते. संकटाच्या वेळी कुटुंबाला धीर देणे, त्यांची काळजी घेणे आणि कोणत्याही परिस्थितीत त्यांच्यासाठी ढाल बनून उभे राहणे ही त्यांची सर्वात मोठी जबाबदारी असते. पुरुषांनी फक्त याच जबाबदारीचं भान ठेवून ती बंधनं पाळायची असतात.
बदलत्या काळात शिथिल होणारी बंधनं
आता काळ बदलला आहे; स्त्रिया पुरुषांच्या खांद्याला खांदा लावून काम करत आहेत. त्यामुळे पूर्वापार चालत आलेली अलंकारांची ही बंधनं काही प्रमाणात शिथिल होताना दिसत आहेत. काही आधुनिक विवाहांमध्ये आता नवरी नवरदेवाला मंगळसूत्राऐवजी गळ्यात एखादी साधी चैन किंवा दोरा बांधून लग्न प्रतिक समजून सुरुवात करतानाही दिसून येते.
