डॉ. अशोक बालगुडे
पुणे : खरेदीसाठी मॉलमध्ये जायचे, उपचारांसाठी दवाखान्यात पोहोचायचे किंवा शिकवणीला जायचे; पण तिथेच श्वास घेणे त्रासदायक ठरत असेल, तर नागरिकांनी दाद कोणाकडे मागायची? फातिमानगर येथील केपीसीटी मॉलमध्ये छपाईच्या कामातून निघणाऱ्या कथित रासायनिक वाफांमुळे नागरिकांना त्रास होत असल्याच्या तक्रारींनी हा प्रश्न ऐरणीवर आणला आहे. काही ग्राहकांना मळमळ आणि उलट्यांचा त्रास झाल्याचे दावे करण्यात आले आहेत. मात्र, वाफांचे स्वरूप आणि त्रासाचे नेमके कारण अधिकृत तपासणीतून स्पष्ट होणे आवश्यक आहे.
मॉलमधील काही व्यावसायिकांच्या म्हणण्यानुसार, मोठ्या जाहिरात फलकांची छपाई, फ्लेक्स निर्मिती आणि लेसरद्वारे कापण्याच्या कामातून उग्र वास पसरतो. त्यामुळे शेजारील दुकाने, दवाखाने आणि शिकवणी वर्गांतील व्यक्तींना त्रास होत असल्याचा त्यांचा आरोप आहे. या तक्रारींची स्वतंत्र वैद्यकीय आणि पर्यावरणीय तपासणी होणे गरजेचे आहे.
तक्रारी, पण ठोस उपायांची प्रतीक्षा
15 सप्टेंबर 2026 रोजी महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या पुणे प्रादेशिक कार्यालयाकडे ई-मेलद्वारे तक्रार करण्यात आल्याचे वृत्त आहे. पर्यावरण विभागालाही त्याची प्रत पाठविण्यात आली होती. त्यानंतरही प्रभावी उपाययोजना झाल्या नसल्याचा दावा तक्रारदारांनी केला आहे. या दाव्यांची प्रशासनाकडून पडताळणी होणे आवश्यक आहे.
संबंधित छपाई व्यवसायाच्या मालकाने आरोप नाकारले आहेत. वास शेजारी पसरू नये म्हणून भिंत उभारली असून, वाफा बाहेर काढण्यासाठी निष्कासन पंखे बसविल्याचे त्यांनी सांगितले आहे. आवश्यक परवाने असल्याचाही त्यांचा दावा आहे. त्यामुळे केवळ आरोपांवरून निष्कर्ष काढण्याऐवजी प्रत्यक्ष पाहणी, वापरल्या जाणाऱ्या रसायनांची तपासणी आणि हवेतील प्रदूषकांचे नमुने घेणे महत्त्वाचे आहे.
पूर्वीच्या घटनांमधून धडा कधी घेणार?
पुण्यात यापूर्वीही रासायनिक वास आणि वायुगळतीच्या घटनांमुळे नागरिकांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. मार्च 2021 मध्ये गरवारे महाविद्यालयाजवळील सेंट्रल मॉलच्या तळघरात रसायनातून धूर आणि उग्र वास पसरल्याने अग्निशमन दलाला पाचारण करण्यात आले होते. खबरदारी म्हणून मॉल रिकामा करण्यात आला होता. अशा घटनांमुळे रसायनांची सुरक्षित हाताळणी, पुरेसे वायुवीजन आणि आपत्कालीन प्रतिसाद यांचे महत्त्व अधोरेखित होते. मात्र, या जुन्या घटनेचा सध्याच्या प्रकरणाशी थेट संबंध असल्याचे पुरावे नाहीत.
तपासणी अहवाल जनतेसमोर येणार का?
प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने मॉलची पाहणी करून संभाव्य प्रदूषकांचे स्वरूप निश्चित करावे. महापालिकेनेही संबंधित परवाने, अग्निसुरक्षा आणि लागू पर्यावरणीय नियमांचे पालन तपासावे. नागरिकांना त्रास होत असल्याच्या तक्रारींकडे दुर्लक्ष न करता निष्पक्ष तपासणी करून निष्कर्ष जाहीर करणे आवश्यक आहे.
व्यवसायाचा अधिकार अबाधित राहिला पाहिजे; पण त्यासाठी नागरिकांच्या आरोग्याची किंमत मोजावी लागता कामा नये. फातिमानगरमधील तक्रारींचे सत्य तपासणीतून स्पष्ट होईल; मात्र नागरिकांच्या सुरक्षिततेबाबत प्रशासनाने वेळकाढूपणा करू नये.
