पुणे: आजच्या धावपळीच्या (Slip Disc) जीवनशैलीत आणि तासनतास संगणकासमोर बसून काम करण्याच्या पद्धतीमुळे ‘स्लिप डिस्क’ ही समस्या आता घराघरांत पोहोचली आहे. पूर्वी हा आजार केवळ वृद्धांमध्ये आढळायचा, पण आता २० ते ४० वयोगटातील तरुणांना याचा त्रास होत आहे. वेळीच काळजी न घेतल्यास ही समस्या शस्त्रक्रियेपर्यंत पोहोचू शकते.
काय आहे ‘स्लिप डिस्क’?
आपल्या पाठीच्या कण्यात मणक्यांच्या मध्ये रबरखी डिस्क (Discs) असतात. या डिस्क मणक्यांना आधार देतात आणि धक्के शोषून घेतात. जेव्हा या डिस्कमधील मऊ पदार्थ बाहेर येतो किंवा डिस्क सरकते, तेव्हा ती जवळच्या नसांवर दाब निर्माण करते. यालाच ‘स्लिप डिस्क’ म्हणतात. यामुळे कंबर, पाठ आणि पायांमध्ये तीव्र वेदना होतात.
ही लक्षणे दिसताच सावध व्हा:
-
कंबरेतून खाली पायापर्यंत जाणारी तीव्र वेदना (Sciatica).
-
पाय किंवा हाताला मुंग्या येणे किंवा बधिर होणे.
-
जास्त वेळ बसताना किंवा उभे राहताना त्रास होणे.
-
वाकताना किंवा शिंकताना वेदना वाढणे.
काय काळजी घ्यावी?
१. बसण्याची पद्धत सुधारा: जर तुमचे काम बसून असेल, तर पाठीला आधार देणारी खुर्ची वापरा. दर अर्ध्या तासाने पाच मिनिटे चाला. ताठ बसा, झुकून काम करणे टाळा.
२. जड वस्तू उचलणे टाळा: खालून जड वस्तू उचलताना कंबरेतून वाकण्याऐवजी गुडघ्यातून वाका. एकाएकी वजन उचलल्याने डिस्कवर दाब येतो.
३. नियमित व्यायाम: मणक्यांचे स्नायू मजबूत करण्यासाठी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने ‘फिजियोथेरपी’ किंवा पाठीचे हलके व्यायाम करा. योग करताना ‘भुजंगासन’ किंवा ‘शलभासन’ फायदेशीर ठरू शकते, मात्र तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखालीच करावे.
४. वजन नियंत्रित ठेवा: वाढलेल्या वजनाचा सर्वाधिक ताण कंबरेच्या मणक्यांवर येतो. त्यामुळे संतुलित आहार घेऊन वजन आटोक्यात ठेवा.
५. झोपण्याची पद्धत: अतिशय मऊ गादीवर झोपणे टाळा. पाठीवर झोपताना गुडघ्याखाली उशी घेतल्यास मणक्याला आराम मिळतो.
जर घरगुती उपायांनी किंवा आरामाने दोन-तीन दिवसांत वेदना कमी झाल्या नाहीत, तर त्वरित तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
