पुणे : आईच्या दुधात अनेक गुण असतात. हे मुलांच्या शरीरातील साखरेची पातळी नियंत्रित ठेवते. सुमारे 6 महिने स्तनपान दिल्याने बाळाला मधुमेहाचा धोका 30 टक्क्यांनी कमी होतो. बाळाला प्रथिने, जीवनसत्त्वे आणि कॅल्शियम देखील आईच्या दुधातून मिळते.
एवढेच नाही तर स्तनपानामुळे इन्सुलिनची संवेदनशीलता वाढते, त्यामुळे गर्भधारणेदरम्यान मधुमेह असलेल्या महिलांमध्ये ग्लुकोज चयापचय सुधारते. 2-5 महिन्यांपेक्षा जास्त काळ स्तनपान केल्याने या मातांमध्येही टाइप 2 डीएमचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी होतो.
प्रश्न – बाळाला किती दिवस आईच्या दुधाची गरज असते?
उत्तर- WHO काय म्हणते ते पहा-
6 महिन्यांपर्यंत मुलाला पूर्णपणे स्तनपान दिले पाहिजे. म्हणजेच, त्याला फक्त आईचे दूध पाजावे.
2 वर्षापर्यंतच्या बालकांना बाहेरील दुधासोबत आईचे दूध पाजावे.
6 महिन्यांपर्यंत, बाळाचा आहार पूर्णपणे आईच्या दुधावर अवलंबून असतो, म्हणून मातांनी त्यांच्या आहाराकडे अधिक लक्ष दिले पाहिजे.
प्रश्न – बाळाच्या जन्मानंतर आईने त्याला पहिल्यांदा दूध कधी पाजावे?
उत्तर- जेव्हा आई पहिल्यांदा मुलाला आपल्या कुशीत घेते, तेव्हाच दूध पाजण्याचा प्रयत्न करावा. मुलाला जन्म दिल्यानंतर, आईच्या शरीरात विशेष दूध तयार होते, ज्याला कोलोसट्रम म्हणतात. हे दूध बाळाला अनेक प्रकारच्या संसर्गापासून सुरक्षित ठेवते.
प्रश्न – स्तनपान देताना आईची मुद्रा म्हणजेच पॉश्चर कसे असावे?
उत्तर- तुम्हाला ते नीट समजावे म्हणून आम्ही तुम्हाला उत्तरे पॉइंट्समध्ये सांगत आहोत.
आईने कुशीत घेऊनच मुलाला दूध पाजावे.
सुरुवातीच्या दिवसांत आई लेड बॅक स्थितीत म्हणजेच पाठ टेकवून बसू शकते.
ही स्थिती 40 अंशांपेक्षा जास्त ठेवू नका.
मुलाचे पोट आईच्या पोटाला टेकलेले असावे.
मुलाचे डोके आईच्या छातीला टेकलेले असावे.
आता एका हाताने बाळाचे तोंड तुमच्या स्तनाग्र म्हणजेच निप्पलजवळ आणा.
दुसऱ्या हाताने स्तनाला आधार द्या.
बाळाच्या तोंडाने केवळ निप्पलच नव्हे तर एरिओला (स्तन आणि स्तनाग्र यांच्यातील गडद भाग) देखील कव्हर होईल याची खात्री करा.
या स्थितीत, आईला बाळाला धरून ठेवण्यासाठी जास्त प्रयत्न करावे लागत नाही.
प्रश्न – झोपलेल्या बाळाला आईचे दूध पाजावे का?
उत्तर- नाही, असे करू नये. आता तुम्ही म्हणाल की नवजात बाळ बराच वेळ झोपते, अशा परिस्थितीत आई दूध कधी पाजणार? तर त्याला उठवून दर चार तासांनी दूध पाजणे हेच त्याचे उत्तर आहे. दूध पाजताना त्याला झोप लागली तर त्याला आरामात झोपू द्या. लक्षात ठेवा की नवजात बाळ काही मिनिटे किंवा तासभर सतत दूध पिऊ शकते. या सवयी पाहून अस्वस्थ होऊ नका कारण ते दूध पिण्याची योग्य सवय शिकत आहे.
