पुणे: आजच्या ‘हाय-स्पीड’ जगात माणसाचं मन सतत विचारांच्या चक्रात अडकलेलं असतं. कामाचा ताण, सोशल मीडियावरील तुलना आणि भविष्याची चिंता यामुळे अनेकांना ‘कायम नकारात्मक वाटणे’ किंवा ‘खूप जास्त निगेटिव्हिटी येणे’ या समस्येचा सामना करावा लागत आहे. ही केवळ एक भावना नसून ती तुमच्या मानसिक आणि शारीरिक आरोग्यावर परिणाम करणारी धोक्याची घंटा असू शकते.
नकारात्मकता का येते?
मानसशास्त्रज्ञांच्या मते, मानवी मेंदू हा धोक्यांकडे जास्त आकर्षित होतो. जेव्हा आपण सतत नकारात्मक बातम्या पाहतो किंवा आपल्या अपयशाचा वारंवार विचार करतो, तेव्हा मेंदूला तशीच सवय लागते. यामध्ये सोशल मीडियाचा वाटा मोठा आहे; दुसऱ्याचं चकाकणारं आयुष्य पाहून आपल्याला स्वतःच्या आयुष्याबद्दल न्यूनगंड वाटू लागतो, जो नकारात्मकतेचं मुख्य कारण ठरतो.
हे का महत्त्वाचे आहे?
जर नकारात्मकतेवर वेळीच उपाय केला नाही, तर त्याचे रूपांतर निद्रानाश, उच्च रक्तदाब आणि तीव्र नैराश्यात होऊ शकते. त्यामुळे मन प्रसन्न ठेवणे ही आता चैनीची गोष्ट नसून ती जगण्याची गरज बनली आहे.
नकारात्मकतेवर मात करण्याचे प्रभावी मार्ग:
१. ‘डिजिटल डिटॉक्स’ करा: दिवसभरातून किमान १ तास मोबाईलपासून पूर्णपणे लांब राहा. सकाळी उठल्याबरोबर आणि रात्री झोपण्यापूर्वी सोशल मीडिया पाहणे टाळा. यामुळे मेंदूला विश्रांती मिळते.
२. कृतज्ञता व्यक्त करा: दिवसभरात घडलेल्या किमान ३ चांगल्या गोष्टी रात्री डायरीत लिहा. मग ती गोष्ट अगदी छोटी का असेना (उदा. कोणाचे तरी लाभलेले हास्य किंवा वेळेवर मिळालेली बस). यामुळे तुमची दृष्टी ‘काय नाही’ याकडून ‘काय आहे’ याकडे वळते.
३. 5-मिनिटांचा निसर्ग सहवास: खूप जास्त विचार येत असतील, तर शांतपणे खिडकीबाहेर झाडांकडे पाहत बसा किंवा १० मिनिटे मोकळ्या हवेत चाला. निसर्गाशी नातं जोडल्यामुळे शरीरातील ‘कोर्टिसोल’ (स्ट्रेस हॉर्मोन) कमी होतो.
४. वर्तमानात जगा : नकारात्मक विचार बहुतेकदा ‘भूतकाळ’ किंवा ‘भविष्यकाळ’ याबद्दल असतात. जेव्हा मन भरकटतं, तेव्हा दीर्घ श्वास घ्या आणि सध्या तुम्ही जिथे आहात, तिथे लक्ष केंद्रित करा.
५. तज्ज्ञांची मदत घ्यायला संकोच करू नका: जर नकारात्मकता तुमच्या दैनंदिन कामात अडथळा आणत असेल, तर मानसोपचारतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे यात काहीही गैर नाही. मन मोकळं करणं हाच अर्धा उपचार असतो.
