पुणे: राज्यभर छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जयंतीनिमित्त अभूतपूर्व (Haveli News) उत्साहाचे चित्र पाहायला मिळाले. शहरांपासून खेड्यापाड्यांपर्यंत शिवप्रतिमांना पुष्पहार (Chhatrapati Shivaji Maharaj Jayanti) अर्पण करून, मिरवणुका, दुर्गपूजन, पोवाडे, व्याख्याने आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. महाराष्ट्राच्या अस्मितेचे प्रतीक असलेल्या या दिनानिमित्त सर्वत्र उत्साहाचे वातावरण होते. मात्र या उत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर पुणे जिल्ह्यातील हवेली तालुक्यासह काही शाळांमध्ये शिवजयंती साजरी न झाल्याच्या तक्रारी समोर आल्याने आश्चर्य आणि संताप व्यक्त केला जात आहे.
हवेली तालुक्यासह ग्रामीण तसेच निमशहरी भागातील काही प्राथमिक व माध्यमिक शाळांमध्ये १९ फेब्रुवारी हा दिवस इतर दिवसांप्रमाणेच साध्या पद्धतीने पार पडल्याचे सांगितले जात आहे. काही ठिकाणी प्रतिमापूजनही झाले नाही, तर काही शाळांमध्ये शिक्षक अनुपस्थित असल्याने कोणताही औपचारिक कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला नाही, अशी माहिती पालकांनी दिली. विद्यार्थ्यांना शिवाजी महाराजांच्या कार्याबाबत मार्गदर्शन, भाषण स्पर्धा किंवा इतिहास कथन यासारखे उपक्रम न झाल्याने अनेक पालकांनी नाराजी व्यक्त केली आहे.
छत्रपती शिवाजी महाराज हे महाराष्ट्राच्या इतिहासातील केवळ एक राजा नव्हते , तर स्वराज्याचे प्रणेते आणि लोककल्याणकारी शासनव्यवस्थेचे शिल्पकार होते. लहान वयातच त्यांनी तोरणा जिंकत स्वराज्याची मुहूर्तमेढ रोवली. स्त्रियांचा सन्मान, धर्मनिरपेक्षता, शिस्तबद्ध लष्कर आणि सक्षम प्रशासन या तत्वांवर त्यांनी राज्य उभे केले. औरंगजेबासारख्या बलाढ्य साम्राज्याशी लढा देत त्यांनी महाराष्ट्राच्या स्वाभिमानाचे रक्षण केले. त्यांच्या जीवनप्रवासातील संघर्ष, त्याग आणि नेतृत्वगुण यामुळेच राज्याच्या इतिहासाच्या पाठ्यपुस्तकांमध्ये त्यांचा सविस्तर समावेश करण्यात आला आहे. विद्यार्थ्यांना त्यांच्या कार्याची प्रेरणा मिळावी, स्वराज्याची किंमत समजावी आणि राष्ट्रभक्तीची भावना बळकट व्हावी, हा त्यामागील उद्देश आहे.
अशा व्यक्तिमत्त्वाच्या जयंतीदिनी शाळांमध्ये प्रेरणादायी कार्यक्रम होणे अपेक्षित असताना हवेली तालुक्यातील काही भागात निष्काळजीपणा दिसून आल्याची चर्चा आहे. पालकांचा प्रश्न आहे की, जर शिक्षणव्यवस्था विद्यार्थ्यांना इतिहासाचे धडे देत असेल, तर त्या इतिहासातील महान व्यक्तींच्या स्मृतिदिनांचे महत्त्व प्रत्यक्ष कृतीतून दाखवणे गरजेचे नाही का? काही पालकांनी सांगितले की, विद्यार्थ्यांनी घरीच सोशल मीडियावरून शिवाजी महाराजांविषयी माहिती पाहिली; परंतु शाळेतून कोणतेही मार्गदर्शन मिळाले नाही.
शिक्षणतज्ज्ञांच्या मते, शाळा या केवळ अभ्यासक्रम पूर्ण करण्यापुरत्या मर्यादित नसून मूल्यसंस्कार घडवण्याची जबाबदारी त्यांच्यावर असते. शिवजयंतीसारखे दिवस विद्यार्थ्यांमध्ये नेतृत्व, धैर्य, शिस्त आणि राष्ट्राभिमान या गुणांची जाणीव निर्माण करण्यासाठी महत्त्वाचे ठरतात. शिक्षकांची उपस्थिती आणि त्यांचा सक्रिय सहभाग विद्यार्थ्यांवर दीर्घकालीन प्रभाव टाकतो. त्यामुळे काही शाळांमध्ये शिक्षक गैरहजर असल्याच्या तक्रारी गंभीर स्वरूपाच्या मानल्या जात आहेत.
या पार्श्वभूमीवर हवेली तालुका आणि पुणे जिल्ह्यातील संबंधित शाळांबाबत शिक्षण विभागाने सखोल चौकशी करावी, अशी मागणी होत आहे. नेमके कोणत्या शाळांमध्ये कार्यक्रम झाले नाहीत, त्यामागील कारणे काय होती, शिक्षक उपस्थित का नव्हते, याची तपासणी होणे आवश्यक असल्याचे पालकांचे मत आहे. भविष्यात अशा महत्त्वाच्या दिवसांकडे कोणतीही शाळा दुर्लक्ष करणार नाही, यासाठी स्पष्ट मार्गदर्शक सूचना देण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे.
छत्रपती शिवाजी महाराजांचे कार्य हे महाराष्ट्रासाठी केवळ इतिहासाचा भाग नसून आजच्या पिढीसाठी प्रेरणेचा अखंड स्रोत आहे. स्वराज्य, न्याय आणि स्वाभिमान यांची शिकवण देणाऱ्या या महापुरुषाच्या जयंतीदिनी शाळांमध्ये उत्साह आणि जागरूकता दिसणे अपेक्षित आहे. हवेली तालुक्यातील आणि पुणे जिल्ह्यातील काही भागात निर्माण झालेल्या या परिस्थितीची गांभीर्याने दखल घेऊन योग्य ती पावले उचलली जातील, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
