Bank Fraud : पुणे शहरातील सहकारी बँकिंग क्षेत्राला हादरा देणारा 91 लाख रुपयांचा बनावट सोनेतारण कर्ज घोटाळा उघड झाला आहे. कल्याण जनता सहकारी बँक या बहुराज्य सहकारी बँकेच्या वारजे आणि बिबवेवाडी शाखांमध्ये 41 कर्जप्रकरणांत तारण ठेवलेले सोने पूर्णपणे खोटे असल्याचे फेरतपासणीत स्पष्ट झाले. या प्रकरणी तत्कालीन गोल्ड व्हॅल्युएटर अजित प्रभाकर कुलकर्णी आणि संबंधित कर्जदारांविरुद्ध गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.
हा प्रकार 26 ऑक्टोबर 2020 ते 30 जून 2021 या कालावधीत घडला. कर्जदारांनी बचत खाती उघडून आवश्यक कागदपत्रांसह सोनेतारण कर्जासाठी अर्ज केले. दागिन्यांची शुद्धता आणि वजन तपासून प्रमाणपत्र देण्याची जबाबदारी व्हॅल्युएटरकडे होती. कुलकर्णी यांनी दागिने शुद्ध असल्याचे प्रमाणित केल्यानंतर बँकेने 8.5 टक्के वार्षिक व्याजदराने एकूण 91 लाख रुपयांचे कर्ज मंजूर केले. सुरुवातीला काही हप्ते आणि व्याज भरले गेले; मात्र नंतर परतफेड थांबली आणि खाती अनुत्पादक कर्ज (NPA) ठरली.
संशय वाढल्यानंतर बँकेने नव्याने नियुक्त व्हॅल्युएटरच्या उपस्थितीत सर्व सिलबंद पाकिटांची सीसीटीव्ही रेकॉर्डिंगसह तपासणी केली. या तपासणीत तारण ठेवलेले दागिने पूर्णपणे बनावट असल्याचे आणि त्यांचे बाजारमूल्य शून्य असल्याचे निष्पन्न झाले. त्यानंतर उपव्यवस्थापक निलेश देशमुख यांनी आर्थिक गुन्हे शाखेकडे तक्रार दिली. वारजे माळवाडी पोलीस ठाणे येथे व्हॅल्युएटरसह तब्बल 42 जणांविरुद्ध फसवणुकीचा गुन्हा दाखल झाला आहे.
दरम्यान, अजित कुलकर्णी यांचा मोबाइल बंद असून घर आणि कार्यालयाला कुलूप आढळल्याने ते फरार असल्याची माहिती आहे. पोलिसांकडून बँकेचे कर्ज प्रस्ताव, तारण नोंदी, सीसीटीव्ही फुटेज आणि संबंधित कर्जदारांचे व्यवहार तपासले जात आहेत.
हा प्रकार का महत्त्वाचा आहे? सहकारी बँकांमध्ये सोनेतारण कर्ज हे तुलनेने सुरक्षित मानले जाते. मात्र पडताळणी प्रक्रियेत ढिलाई किंवा संगनमत झाल्यास ठेवीदारांच्या पैशाला थेट धोका निर्माण होतो. तज्ज्ञांच्या मते, बँकांनी स्वतंत्र दुहेरी पडताळणी, बायोमेट्रिक नोंदी आणि नियमित ऑडिट यंत्रणा अधिक कडक करणे गरजेचे आहे. ठेवीदारांनीही बँकेच्या आर्थिक स्थितीवर लक्ष ठेवणे आणि पारदर्शकता मागणे आवश्यक ठरत आहे.
